OCHIQ O‘ZANLARDA SUV SARFINI O‘LCHASH QURILMALARI

Azizov X. A., Arifjonov A. A., To‘laganov F. T., Otaxonov M. Y. & Zokirov I. B.


Annotatsiya

Ushbu maqolada ochiq o‘zanlarda suv sarfini o‘lchashda qo‘llaniladigan asosiy qurilmalar va usullar tahlil qilinadi. Tomson, Chipoletti, parabola va Parshall tipidagi suv o‘tkazgichlarning ishlash prinsipi, qo‘llanish shartlari hamda suv sarfini aniqlashga doir formulalar yoritiladi. Naporga asoslangan an'anaviy qurilmalar yuqori aniqlik berishi bilan birga, ularni qo‘llash uchun erkin oqim sharoiti va gidravlik talablarning bajarilishi zarurligi ko‘rsatiladi. Pastki befda dimlanish, ko‘milgan rejim yoki nostandart gidravlik holatlarda bunday qurilmalarning imkoniyati cheklanadi. Shu sababli maqolada tezlik maydoni usuliga asoslangan zamonaviy yechim sifatida 'Smart Channel' innovatsion qurilmasi ko‘rib chiqiladi. Qurilmada oqim tezligi transit-time printsipi asosida ishlovchi ultratovushli datchiklar yordamida, suv sathi esa alohida sath datchigi orqali aniqlanadi; olingan ma'lumotlar asosida suv sarfi hisoblanib, masofaviy monitoring tizimiga uzatiladi. Maqola natijalari irrigatsiya tizimlarida suv hisobini raqamlashtirish, suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish hamda boshqaruv qarorlarini real vaqt ma'lumotlari asosida qabul qilish uchun zamonaviy suv o‘lchash qurilmalarini joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.


Adabiyotlar

  1. ISO 1438:2017. Hydrometry — Open channel flow measurement using thin-plate weirs.
  2. Thomas F. Open channel flow measurement using international standards. Flow Measurement and Instrumentation.
  3. Wotzka D. va boshq. Low-Cost Device for Measuring Wastewater Flow Rate in Open Channels.
  4. Guyard H. va boshq. An open source ultrasonic flowmeter for monitoring the input/output flow rates...
  5. ASTM D1941. Open Channel Flow Measurement of Water with the Parshall Flume.
  6. ISO/TR 8363. Measurement of liquid flow in open channels — General guidelines for selection of method.
  7. Rubicon Water. FlumeMeter / PikoMeter product information.
  8. Tojiboyev S.J.O‘. va boshq. Gidrotexnik inshootlarda suv hisobini raqamlashtirishda innovatsion texnologiyalar.
  9. Otaxonov M.Y. Sug‘oriladigan maydonlardagi ochiq zovurlarni gidravlik hisobini takomillashtirish.
  10. Otaxonov M.Y., Allayorov D.Sh., Zokirov I.B. Kanallarda suv sarfini boshqaruvchi inshootlarning maqbul parametrlari hisobi.
  11. Ochiq o‘zanlarda suv hisobi va raqamlashtirish bo‘yicha mahalliy ilmiy maqolalar.
  12. Smart monitoring va ultratovushli o‘lchash tizimlari bo‘yicha zamonaviy manbalar.