ATMOSFERA IFLOSLANISHI VA SURUNKALI NAFAS YO‘LLARI KASALLIKLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK: EPIDEMIOLOGIK TAHLILI

Уermanov R. T. & Gulliyeva U. T.


Annotatsiya

Atmosfera havosining ifloslanishi inson salomatligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi va surunkali nafas yo‘llari kasalliklarining rivojlanishida muhim xavf omili hisoblanadi. O‘zbekistonning yirik sanoat markazlari va urbanizatsiyalashgan hududlarida aholi ko‘p hollarda turli zararli gazlar, chang, sanoat chiqindilari va transport ifloslanishiga duch keladi. Ushbu tadqiqotning maqsadi — O‘zbekiston sharoitida atmosfera ifloslanishi va surunkali nafas yo‘llari kasalliklari o‘rtasidagi epidemiologik bog‘liqlikni tahlil qilish, xavf omillarini aniqlash va hududiy farqlarni baholashdan iborat. Tadqiqot retrospektiv va ekologik yondashuv asosida olib borildi. Ma’lumotlar O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi statistik axborotlari, Davlat statistika qo‘mitasi, shuningdek, monitoring stansiyalarining havoning ifloslanish ko‘rsatkichlaridan olindi. Tahlilda surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi, bronxial astma va surunkali bronxit bilan bog‘liq o‘lim va kasallanish darajalari, yosh va jins bo‘yicha taqsimot hamda hududiy farqlar o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, urbanizatsiyalashgan va sanoat markazlarida surunkali nafas yo‘llari kasalliklari bilan bog‘liq o‘lim va kasallanish darajalari yuqoriroq bo‘lib, asosiy xavf omillari sifatida havoning ifloslanishi, chekish, ish faoliyati bilan bog‘liq zararli ta’sirlar va aholining tibbiy xizmatlardan foydalanish imkoniyati cheklanganligi aniqlangan. Shuningdek, yoshga qarab kasallanish ko‘rsatkichlari oshib boradi, erkaklarda bu ko‘rsatkich ayollarga nisbatan yuqoriroq.[1,2]


Adabiyotlar

  1. Hikmatovich I. N., Xolmatovich J. A., Axtamovna A. F. Applications of Elidel for Lichen Plane //Texas Journal of Medical Science. – 2022. – Т. 8. – С. 113-115. 5- Ачилова Ф. А., Жалилов А. Х. Данные эхокардиографии при малых аномалий сердца у детей //e conference zone. – 2022. – с. 136140.
  2. Hikmatovich I. N., Xolmatovich J. A., Axtamovna A. F. O‘smirlardagi vulgar acne kassaligini kompleks davolashni ishlab chiqish va samaradorlikni aniqlash //barqarorlik va yetakchi tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali. – 2022. – С. 323-326.
  3. Hikmatovich I. N., Temirovich E. R., Xolmatovich J. A. Herpis virusini mahalliy davolash uchun vifironni qo‘llash //barqarorlik va yetakchi tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali. – 2022. – с. 349-351.
  4. Hikmatovich I. N., Xolmatovich J. A., Axtamovna A. F. Atopik dermatitli bemorlarni progressiv bosqichda mahalliy davolash samaradorligini baholash //barqarorlik va yetakchi tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali. – 2022. – С. 259-263.
  5. Hikmatovich I. N., Xolmatovich J. A., Axtamovna A. F. Applications of Elidel for Lichen Plane //Texas Journal of Medical Science. – 2022. – Т. 8. – С. 113115.
  6. Islamov N. H., Jalilov A. X., Achilova F. A. Ijtimoiy-gigienik turshiy shartlarning o ‘quvchilar salomatligiga ta’siri //educational research in universal sciences. – 2023. – т. 2. – №. 14. – с. 314-318.
  7. Islamov N. H. et al. Principles of treatment of laryngotracheitis in children //Modern Scientific Research International Scientific Journal. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 136-142.
  8. Islamov N. H., Jalilov A. X., Achilova F. A. Development of papillomavirus infection in men //Modern Scientific Research International Scientific Journal. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 128-135.
  9. Hikmatovich I. N., Temirovich E. R., Muradovich Y. M. O‘smirlarda yuzaki pyodermani davolashda topikal terapiya //barqarorlik va yetakchi tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali. – 2022. – с. 355-358.
  10. Salamova L. A., Baratova M. R., Islamov N. H. Does bacterial vaginosis cause pelvic inflammatory disease? //Theoretical & Applied Science. – 2020. – Т. 91. – №. 11. – С. 250-254.
  11. Islamov N. H., Baratova M. R., Salamova L. A. Factors related to the efficiency of treatment by a doctor-dermatovenerologist and the recommended treatment of gonorrhea //ISJ Theoretical & Applied Science, 11 (91). – 2020. – С. 255-258.
  12. Salamova L. A., Baratova M. R., Islamov N. H. Вызывает ли бактериальный вагиноз воспалительное заболевание органов малого таза? //Theoretical & Applied Science. – 2020. – №. 11. – С. 250-254.
  13. Baratova M. R., Salamova L. A., Islamov N. H. Эпидермальные паразитарные кожные заболевания как пренебрегаемая категория болезней, связанных с бедностью //Theoretical & Applied Science. – 2020. – №. 11. – С. 259264.
  14. Baratova M. R., Salamova L. A., Islamov N. H. Epidermal parasitic skin diseases as a neglected category of diseases related to poverty //ISJ Theoretical & Applied Science, 11 (91). – 2020. – С. 259-264.
  15. Исламов Н. Х., Шадыев У. Х., Саламова Л. А. Применение «Бетаметазон-Дарница» в лечении микробной экземы //Тюменский медицинский журнал. – 2011. – №. 2. – С. 50-51.