TIJORAT BANKLARI AXBOROT RESURSLARINI HIMOYALASH SIYOSATINI SHAKLLANTIRISH VA BOSHQARISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Botirov F. B. & Mahmudov H. T.


Annotatsiya

Maqolada tijorat banklarida axborot resurslarini himoyalash siyosatini shakllantirish va boshqarishning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Bank sektori raqamli transformatsiya, masofaviy xizmatlar, mobil banking, API-integratsiyalar va uchinchi tomon IT-provayderlariga bog‘liqlik kuchayib borayotgan sharoitda kiberxavflarga nisbatan yanada sezgir bo‘lib bormoqda. Xalqaro tashkilotlar ma’lumotlariga ko‘ra, moliyaviy sektor kiberhujumlar ta’siriga eng ko‘p uchraydigan tarmoqlardan biri bo‘lib, kiberinsidentlar soni pandemiyagacha bo‘lgan davrga nisbatan deyarli ikki baravar oshgan, moliyaviy kompaniyalar esa kuzatilgan insidentlarning qariyb beshdan bir qismini tashkil etgan [1]. Shu bilan birga, banklar uchun ma’lumotlar buzilishi qiymati boshqa ko‘plab tarmoqlarga nisbatan yuqoriroq bo‘lib, 2024 yilda moliyaviy sektor uchun o‘rtacha zarar 6,08 mln AQSh dollariga yetgan [2]. Maqolada ISO/IEC 27001, NIST CSF 2.0, DORA va SWIFT CSP kabi xalqaro yondashuvlar asosida banklar uchun kompleks siyosat modeli taklif etiladi.


Adabiyotlar

  1. International Monetary Fund. Global Financial Stability Report: Cyber Risk – A Growing Concern for Macro-Financial Stability. – Washington, DC: IMF, 2024.
  2. IBM Security. Cost of a Data Breach Report 2024. – IBM Corporation, 2024.
  3. International Organization for Standardization. ISO/IEC 27001:2022 Information Security Management Systems – Requirements. – Geneva: ISO, 2022.
  4. National Institute of Standards and Technology. Cybersecurity Framework (CSF) 2.0. – Gaithersburg, MD: NIST, 2024.
  5. European Union Agency for Cybersecurity. ENISA Threat Landscape for the Finance Sector 2024. – ENISA, 2025.
  6. World Bank. Financial Sector’s Cybersecurity: Regulations and Supervision. – Washington, DC: World Bank, 2018.
  7. International Monetary Fund. Cyber Risk, Financial Stability and Monetary Policy. – IMF Departmental Paper, 2023.
  8. World Bank. Cybersecurity and Financial Sector Development: Challenges and Solutions. – Washington, DC: World Bank, 2020.
  9. European Union. Digital Operational Resilience Act (DORA), Regulation (EU) 2022/2554. – Official Journal of the European Union, 2022.
  10. SWIFT. Customer Security Programme (CSP). – SWIFT, 2024.
  11. SWIFT. Customer Security Controls Framework (CSCF). – SWIFT, 2024.
  12. European Central Bank. Cyber Resilience Stress Test for Banks 2024. – ECB, 2024.
  13. European Central Bank. Supervisory Priorities for 2024–2026. – ECB, 2023.