RUX ISHLAB CHIQARISH KEKLARINI QAYTA ISHLASHNING ENERGIYA VA RESURS-TEJAMKOR TEXNOLOGIYASINI TADQIQ ETISH
Hojiyev S. T., Xaydaraliyev X. R., O‘razaliyev S. B. & Xabibullayeva M. X.
Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqolada rux ishlab chiqarish keklari tarkibidagi sulfat kislotada erimaydigan ferrit strukturalarini vodorodotermik usulda qayta ishlash jarayonining termodinamik va kinetik jihatlari o‘rganilgan. Tadqiqot ferrit–vodorod sistemasida kechadigan asosiy kimyoviy reaksiyalar tizimini tahlil qilishga, rux ferritining kristall panjarasini buzish va rux hamda temirni ikki valentli holatgacha qaytarish uchun zarur bo‘lgan optimal harorat sharoitlarini aniqlashga qaratilgan. Termodinamik hisob-kitoblar natijasida rux ferritining vodorod bilan tiklanish jarayoni 848 K dan boshlab mumkinligi, jarayonning amaliy jihatdan samarali borishi uchun optimal harorat oralig‘i esa 898–998 K ekani asoslab berildi. Metallarni metallik holatgacha qaytarmasdan faqat ikki valentli holatgacha tiklash vodorod sarfini kamaytirishi va jarayonning energetik samaradorligini oshirishi ko‘rsatildi. Olingan natijalar keyingi sulfat kislotada tanlab eritish jarayonida rux va temirning eritmaga to‘liqroq o‘tishini ta’minlab, qattiq qoldiqda oltin va kumush kabi nodir metallarning konsentratsiyasini oshirish imkonini yaratadi.
Adabiyotlar
- Hojiyev Sh.T., Xolikulov D.B., Xaydaraliyev X.R., Javliyev S.S., Movlanov A.S. Sfaleritni marganes dioksidi bilan oksidlovchi tanlab eritishning termodinamik imkoniyatlarini baholash // Kompozitsion materiallar. – 2025. – № 4. – B. 90–92.
- Hojiyev Sh.T., Xolikulov D.B., Xaydaraliyev X.R., Javliyev S.S., Movlanov A.S. Sulfidli rux boyitmasini pirolyuzit yordamida kislotali muhitda oksidlash yo‘li bilan tanlab eritish jarayonining kinetikasini tadqiq etish // Kompozitsion materiallar. – 2025. – № 4. – B. 158–160.
- Хожиев Ш.Т., Холикулов Д.Б., Муталибхонов С.С., Шайманов И.И., Ма Г. Сравнительный термодинамический анализ флюсующих добавок Na2O и CaO при восстановлении железа из силикатных шлаков черной металлургии // Черные металлы. – 2025. – № 9. – C. 12-18.
- Khojiev Sh.T., Kholikulov D.B., Khaydaraliev Kh.R., Javliyev S.S., Movlanov A.S. Eco-Efficient Oxidative Leaching of Zinc Sulfide Concentrates Using Manganese Dioxide: A Thermodynamic and Process Analysis // International Journal of Engineering and Information Systems (IJEAIS). – 2025. – Vol. 9. – № 10. – P. 163–171.
- Hojiyev Sh.T., O‘razaliyev Sh.B., Sayfiddinov A.A., Shodiyeva Z.Sh. Rux ishlab chiqarish keklari tarkibidagi ferrit strukturalarini is gazi ishtirokida parchalanishining termodinamik asoslari // Образование и наука в XXI веке. – 2025. – Вып. № 69–2, т. 1. – С. 40–53.
- Khojiev Sh.T., Khaydaraliev K.R., Mutalibkhonov S.S., Khudoymuratov S.J. Chemical kinetics and interfacial electron transfer in the hydrazine reduction of zinc ferrite // Development of Science. – 2025. – Vol. 11, No. 3. – P. 445–454.
- Khojiev Sh.T., Khaydaraliev K.R., Mamarakhimov S.K., Eraliyev X.M. Thermodynamic insights into metallic iron-assisted reduction of spinel ferrites in zinc hydrometallurgical residues // Development of Science. – 2025. – Vol. 11, No. 3. – P. 126–139.
- Khojiev Sh.T., Kholikulov D.B., Khaydaraliev K.R. Effect of temperature on hydrometallurgical reductive-leaching of zinc cakes // Development of Science. – 2025. – Vol. 11, No. 1. – P. 143–154.
- Hojiyev Sh.T., Xoliqulov D.B., Xaydaraliyev X.R. Rux, mis, kadmiy va temirning chiqindi-keklardan eritmaga o‘tish jarayonida kislota konsentrasiyasining roli // Development of Science. – 2025. – Vol. 11, No. 1. – P. 120–128. Khojiev Sh.T., Kholikulov D.B., Khaydaraliev Kh.R., Javliyev S.S., Movlanov A.S. Influence of Hydrazine Sulfate on the Redox Chemistry and Selective Dissolution of Zinc, Iron, Copper, and Cadmium from Metallurgical Wastes // International Journal of Engineering and Information Systems (IJEAIS). – 2025. – Vol. 9. – № 11. – P. 132-138.
- Самадов А.У., Хожиев Ш.Т., Жалолов Б.А., Тошкодирова Р.Э., Музафарова Н.М. Термодинамические аспекты термической переработки цинксодержащих техногенных образований черной металлургии в угле-паровой среде // Черные металлы. – 2026. – № 1. – С. 83–88.
- Khaydaraliev Kh.R., Khojiev Sh.T., Shodiyev M.T. Processing of Zinc Production Wastes and Recycling Opportunities // International Journal of Scientific Bulletin. – 2026. – Vol. 3, Issue 1. – P. 90–96.