EKOLOGIK MUAMMOLARNI HAL ETISHDA ELEKTR ENERGIYASI ISHLAB CHIQARISHNI MATEMATIK OPTIMALLASHTIRISH USULLARI

Muhamediyeva D. T.


Annotatsiya

Barqaror rivojlanish sharoitida elektr energiyasi ishlab chiqarish jarayonlarining atrof-muhitga salbiy ta’sirini kamaytirish bilan bir vaqtda iqtisodiy samaradorlikni ta’minlash muhim ilmiy va amaliy masalalardan biri hisoblanadi. Mazkur ishda elektr energetika tizimlarida ekologik va iqtisodiy omillarni birgalikda hisobga olgan holda quvvatlarni optimal taqsimlash masalasi ko‘rib chiqiladi. Ushbu masala ko‘p mezonli, nochiziqli va cheklovlarga ega bo‘lgan murakkab matematik optimallashtirish masalalaridan biridir. Masalani yechish uchun yorug‘lik hasharotlari harakatiga asoslangan algoritm va evolyutsion tanlanish tamoyillariga tayanuvchi genetik algoritmning kombinatsiyasi asosida gibrid matematik yondashuv taklif etiladi. Taklif etilgan usul generatorlarning quvvat chegaralarini, yuklama muvozanatini hamda yoqilg‘i sarfining nochiziqli xususiyatlarini hisobga olish imkonini beradi. Hisoblash tajribalari Python dasturlash tilida ishlab chiqilgan dastur yordamida amalga oshirildi va olingan natijalar taklif etilgan matematik usulning ekologik muammolarni hal etishda yuqori samaradorlikka ega ekanligini ko‘rsatdi.


Adabiyotlar

  1. Feng C., Shao C., Wang X. A fast solution method to economic dispatch type problem // Journal of Modern Power Systems and Clean Energy. – 2021. – Vol. 9, No. 5. – P. 1227–1232.
  2. Pattanaik J.K., Basu M., Dash D.P. Improved real-coded genetic algorithm for dynamic economic dispatch // Journal of Electrical Systems and Information Technology. – 2018. – Vol. 5, No. 3. – P. 349–362.
  3. Xu T., Wu W., Zheng W., Sun H., Wang L. Fully distributed quasi-Newton multi-area dynamic economic dispatch method // IEEE Transactions on Power Systems. – 2017. – Vol. 33, No. 4. – P. 4253–4263.
  4. Sen T., Mathur H.D. A new hybrid ACO–ABC–HS algorithm for economic dispatch problem // International Journal of Electrical Power & Energy Systems. – 2016. – Vol. 78. – P. 735–744.
  5. Krishnamurthy S., Tzoneva R., Apostolov A. Parallel solution of a combined economic emission dispatch problem // Electric Power Components and Systems. – 2017. – Vol. 45, No. 4. – P. 393–409.
  6. Mutlaq M. Environmental economic dispatch of thermal power plants in Saudi Arabia: A case study // Proceedings of ISEC. – IEEE, 2019. – P. 1–5.
  7. Wu K., Li Q., Lin J., Yi Y., Chen Z., Chen M. Fast distributed Lagrange dual method for economic dispatch of microgrids // Energy Reports. – 2020. – Vol. 6. – P. 640–648.
  8. Liang H., Liu Y., Shen Y., Li F. Multi-objective chaotic bat algorithm for economic and emission dispatch // Chinese Automation Congress. – IEEE, 2017. – P. 4684–4689.
  9. Bora T.C., Mariani V.C., dos Santos Coelho L. Multi-objective optimization of environmental-economic dispatch with reinforcement learning // Applied Thermal Engineering. – 2019. – Vol. 146. – P. 688–700.
  10. Khan N.A., Sidhu G.A.S., Gao F. Optimizing combined emission economic dispatch for solar integrated power systems // IEEE Access. – 2016. – Vol. 4. – P. 3340–3348.
  11. Ziane I., Benhamida F., Graa A. Simulated annealing algorithm for combined economic and emission power dispatch // Neural Computing and Applications. – 2017. – Vol. 28, No. 1. – P. 197–205.
  12. Jena C., Basu M., Panigrahi C.K. Differential evolution with Gaussian mutation for combined heat and power dispatch // Soft Computing. – 2016. – Vol. 20, No. 2. – P. 681–688.
  13. Zou D., Gong D. Differential evolution based on migrating variables for the combined heat and power dynamic economic dispatch // Energy. – 2022. – Vol. 238. – Art. 121664.
  14. Balamurugan R., Subramanian S. A simplified recursive approach to combined economic emission dispatch // Electric Power Components and Systems. – 2007. – Vol. 36, No. 1. – P. 17–27.
  15. Li X., Wang W., Wang H., Wu J., Fan X., Xu Q. Dynamic environmental economic dispatch of hybrid renewable energy systems // Energy. – 2020. – Vol. 193. – Art. 116699.