РАЗРАБОТКА И АНАЛИЗ МЕТРОЛОГИЧЕСКИХ ТРЕБОВАНИЙ К ИНКЛИНОМЕТРИЧЕСКИМ ПРЕОБРАЗОВАТЕЛЯМ ДЛЯ СИСТЕМ КОНТРОЛЯ ТРАЕКТОРИИ ВЕРТИКАЛЬНЫХ И НАКЛОННО-НАПРАВЛЕННЫХ СКВАЖИН
Амиров С. Ф., Атауллаев А. О. & Мухаммадов Б. К.
Annotatsiya
Maqolada quduqlarni vertikal va qiya yo‘nalishda burg‘ilash jarayonida qo‘llaniladigan inklinometrik o‘zgartirgichlarga qo‘yiladigan metrologik talablar ko‘rib chiqilgan. Quduq stvolining fazoviy holatini aniqlash aniqligini oshirish zamonaviy burg‘ilash ishlab chiqarishining muhim vazifalaridan biri hisoblanadi, chunki inklinometrik o‘lchovlarning ishonchliligiga burg‘ilash ishlarining xavfsizligi, iqtisodiy samaradorligi va texnologik natijadorligi bevosita bog‘liq. Zenit va azimut burchaklarini, shuningdek, asbobning fazoviy orientatsiyasini o‘lchash aniqligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar yuqori harorat, bosim, tebranish va zarba yuklamalari sharoitida tahlil qilingan. O‘lchash xatoligi, o‘lchanadigan burchaklar diapazoni, ajratuvchanlik darajasi, natijalarning takrorlanuvchanligi, haroratga barqarorlik hamda uzoq muddatli ishonchlilik kabi talablarga alohida e’tibor qaratilgan. Vertikal va qiya yo‘nalishda burg‘ilash tizimlarining metrologik ta’minoti xususiyatlari, jumladan, kalibrlash, tekshirish hamda sistematik va tasodifiy xatoliklarni kompensatsiya qilish masalalari ko‘rib chiqilgan. Murakkab geologik-texnik sharoitlarda o‘lchash aniqligi va barqarorligini oshirish uchun ko‘p o‘qli sezgir elementlardan foydalanish, signalni raqamli qayta ishlash va filtratsiya algoritmlarini qo‘llash zarurligi asoslab berilgan. Metrologik talablarni shakllantirishda burg‘ilash trayektoriyasining o‘ziga xosligi, quduq stvolining ruxsat etilgan og‘ishlari hamda inklinometrik o‘zgartirgichlarni burg‘ilash jarayonini avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlariga integratsiya qilish talablari hisobga olinishi lozimligi ko‘rsatib o‘tilgan. O‘zgartirgichlarning metrologik ko‘rsatkichlarini yaxshilash zamonaviy quduq qurish texnologiyalarini rivojlantirishning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, xavflarni kamaytirish, trayektoriyani optimallashtirish hamda geologik-qidiruv va ekspluatatsiya ishlarining sifatini oshirishni ta’minlaydi.
Adabiyotlar
- Аксельрод С.М. (2005) Исселедование профиля потока в горизонтальных скважин (по материалам американской печати) // Каротажник, Тверь: - № 5-6. -с. 301-305
- Amirov, S., Ataullayev, A., (2024) E3S Web of Conferences, 525, 03010
- Amirov, S.F. Ataullayev, N.O. Ataullayev, A.O. Muxammadov B.Q. Majidov, A.U., (2023) E3S Web of Conferences, 414, 03011
- Алексеев В.В., Асиновский Э.Н. (2005) Синусный косинусный вращающий трансформатор. Пат. №1131429 SU. / - Опубл. В Б.И. № 5
- Балденко Д.Ф., Балденко Ф. Д., Гноевых А.Н. (1999) Винтовые забойные двигатели (Справочные пособие). -М.: Недра,- 375 с.
- Доросинский, А.Ю. (2012) Алгоритмы и методики определения погрешности средств, имитирующих электрические сигналы синусно-косинусных вращающихся трансформаторов / Доросинский А.Ю.// XXI век: итоги прошлого и проблемы настоящего: науч. период, изд. - Пенза. гос. технол. акад., - № 6. - С. 42-46.
- Миловзоров Г.В. (1985) Преобразователь зенитных и визирных углов. А.с. 1150353 SU. МКИ 4 Е 21 В 47/02. / Опубл. БИ №14.
- Миловзоров Г.В. (1997) Анализ инструментальных погрешностей инклинометрических устройств. – Уфа, изд. “Гилем”,– 184.
- Сафронов В.А. (2014) Теория и практика применения датчиков угла на основе синусно-косинусных вращающихся трансформаторов. Журнал «Компоненты и технологии», Москва, №4. – С.58-62.
- Шарапов В.М., Полищук Е.С., Кошевой Н.Д., Ишанин Г.Г., Минаев И.Г., Совлуков А.С. (2012) Датчики: Справочное пособие / - Москва: Техносфера, - 624 с.