FRAKTAL TUZILISHLI ISLOMIY VA MILLIY NAQSHLARNI VIZUALLASHTIRISH UCHUN GEOMETRIK MODEL VA ALGORITM

Ibrohimova Z. E., Ergasheva M. Q. & Abdumajidov J. S.


Annotatsiya

Ushbu maqolada me’moriy obidalardagi islomiy va milliy ornamentlarning ko‘p darajali simmetriya, o‘z-o‘ziga o‘xshashlik va iterativ takrorlanish xususiyatlarini kompyuter grafikasida vizuallashtirish uchun geometrik model taklif qilinadi. Tadqiqotda tayanch ko‘pburchak, yulduzsimon motiv, affin o‘zgartirishlar va fraktal iteratsiya qoidalariga asoslangan algoritmik yondashuv ishlab chiqildi. Modelda parametrik boshqaruv orqali n-qirrali rozetta, masshtab koeffitsiyenti, aylantirish burchagi, translatsiya masofasi va iteratsiya chuqurligi kabi ko‘rsatkichlar birlashtirildi. Natijada 6 bosqichli iteratsiya uchun parametr qiymatlari hisoblandi, ularning asosida naqshlarning murakkablashuvi, elementlar soni va vizual zichligi tahlil qilindi. Algoritm blok-sxema ko‘rinishida ifodalanib, matematik model ishlab chiqildi. Olingan natijalar fraktal ornamentlarni raqamli restavratsiya, kompyuter grafikasi, generativ dizayn va ta’limiy vizualizatsiya tizimlarida qo‘llash mumkinligini ko‘rsatdi.


Adabiyotlar

  1. Kaplan C.S. Computer Generated Islamic Star Patterns // Bridges Conference Proceedings. 2000.
  2. Kaplan C.S., Salesin D.H. Islamic Star Patterns in Absolute Geometry // ACM Transactions on Graphics. 2004. Vol. 23, No. 2. P. 97-119.
  3. Kaplan C.S. Islamic Star Patterns from Polygons in Contact // Graphics Interface. 2005. P. 177-185.
  4. Critchlow K. Islamic Patterns: An Analytical and Cosmological Approach. London: Thames and Hudson, 1976.
  5. Beneš B., Wilkie A., Křivánek J. Guided Procedural Modeling // Computer Graphics Forum. 2011. Vol. 30, No. 2. P. 325-334.
  6. Merrell P., Manocha D. Model Synthesis: A General Procedural Modeling Algorithm // IEEE Transactions on Visualization and Computer Graphics. 2011. Vol. 17, No. 6. P. 715-728.
  7. Abdelsalam M. Fractal Dimension of Islamic Architecture // Journal of Science. 2018. Vol. 31, No. 2. P. 77-90.
  8. Patuano A. The Fractal Dimension of Islamic and Persian Four-Folding Gardens // Humanities and Social Sciences Communications. 2021. Vol. 8. Article 95.
  9. Ibrahim I. Sustainability Implications of Utilizing Islamic Geometric Patterns in Design // Buildings. 2023. Vol. 13, No. 10. Article 2434.
  10. Journal of Islamic Architecture. Algorithm Modeling in Islamic Geometric Pattern Reconfiguration: Case Study of Cheng Ho Mosque's Islamic Ornament. 2025. Vol. 8, No. 3.
  11. Mandelbrot B.B. The Fractal Geometry of Nature. New York: W.H. Freeman, 1982.
  12. Barnsley M. Fractals Everywhere. 2nd ed. Boston: Academic Press, 1993.
  13. Dawiec K., Rapacz P. Procedural Generation of Aesthetic Patterns from Dynamics of Discrete Systems // Applied Mathematics and Computer Science. 2017. Vol. 27, No. 4. P. 687-700.
  14. Branko Grünbaum, G.C. Shephard. Tilings and Patterns. New York: W.H. Freeman, 1987.
  15. El-Said I., Parman A. Geometric Concepts in Islamic Art. London: World of Islam Festival Publishing, 1976.