KO‘CHMA YERGA ULAGICHLARNING QISQA TUTASHUV TOKLARIGA CHIDAMLILIGINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH

Xushboqov B. X., Abdulazizov B. B. & Shaymanov M. R.


Annotatsiya

Tadqiqotda 10/0,4 kV kuchlanishli transformator podstansiyalarida ko‘chma yerga ulash (KYU) qurilmalaridan foydalanishning texnik va tashkiliy jihatlari o‘rganilgan. Tadqiqot Termiz mintaqasidagi elektr inshootlarida o‘tkazilgan kuzatuvlarni MATLAB/Simulink muhitidagi virtual simulyatsiyalar bilan birlashtiradi. KYU o‘tkazgichlarining qisqa tutashuvdagi termik barqarorligini hisoblash uchun matematik model ishlab chiqildi (Iq.t.=3 kA). Natijalar shuni ko‘rsatadiki, Termiz viloyatidagi yuqori harorat va chang kabi ekologik omillar kontakt qarshiligini oshirib, KYUning ishonchliligini pasaytiradi. Taklif etilayotgan monitoring usuli ekspluatatsiya xavfsizligini ancha oshirish imkonini beradi.


Adabiyotlar

  1. Abdulazizov B.B., Shaymanov M.R., Saparov D.I. Elektr xavfsizligi: Darslik. – T.: Noshir, 2025. – 240 b.
  2. Elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari. – T.: «O‘zdavenergonazorat» inspeksiyasi, Mehnat, 2022. – 180 b.
  3. IEEE Std 80-2013. IEEE Guide for Safety in AC Substation Grounding. – New York: IEEE Power and Energy Society, 2013. – 245 p. doi:10.1109/IEEESTD.2015.7109000.
  4. Селянин А. И. - Заземляющие устройства электроустановок: Учебное пособие. – М.: Энергоатомиздат, 2018. – 152 с. (Ushbu manba KYUning termik chidamliligi hisob-kitoblari uchun asos bo‘ladi).
  5. Воробьев В. А. - Электробезопасность на предприятиях энергетической отрасли. – СПб.: Лань, 2021. – 288 с. (Elektr xavfsizligi choralari va himoya vositalari klassifikatsiyasi).
  6. Вайнштейн Л. М. - Меры безопасности при эксплуатации электроустановок потребителей. – М.: Энергия, 2019. – 120 с. (Inson omili va ekspluatatsiya jarayonidagi xavfsizlik qoidalari).
  7. Chernykh I. V. - Simulink: Sreda sozdaniya inzhenernikh prilozheniy. – M.: Dialog-MIFI, 2014. (MATLAB/Simulinkda elektr modellashtirish bo‘yicha yo‘riqnoma).
  8. Qurbonazarov S.E. - Elektr qurilmalari bilan ishlashda elektr va texnika xavfsizligi. // Respublika ilmiy-texnik anjumani materiallari. – Termiz: TerDU, 2024. – B. 392-396.
  9. Qurbonazarov S.E. - Elektr uzatish liniyalarida ishlaganda xavfsizlik qoidalari. // Respublika ilmiy-texnik anjumani materiallari. – Termiz: TerDU, 2024. – B. 331-335.