KO‘CHMA YERGA ULAGICHLARNING QISQA TUTASHUV TOKLARIGA CHIDAMLILIGINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH
Xushboqov B. X., Abdulazizov B. B. & Shaymanov M. R.
Annotatsiya
Tadqiqotda 10/0,4 kV kuchlanishli transformator podstansiyalarida ko‘chma yerga ulash (KYU) qurilmalaridan foydalanishning texnik va tashkiliy jihatlari o‘rganilgan. Tadqiqot Termiz mintaqasidagi elektr inshootlarida o‘tkazilgan kuzatuvlarni MATLAB/Simulink muhitidagi virtual simulyatsiyalar bilan birlashtiradi. KYU o‘tkazgichlarining qisqa tutashuvdagi termik barqarorligini hisoblash uchun matematik model ishlab chiqildi (Iq.t.=3 kA). Natijalar shuni ko‘rsatadiki, Termiz viloyatidagi yuqori harorat va chang kabi ekologik omillar kontakt qarshiligini oshirib, KYUning ishonchliligini pasaytiradi. Taklif etilayotgan monitoring usuli ekspluatatsiya xavfsizligini ancha oshirish imkonini beradi.
Adabiyotlar
- Abdulazizov B.B., Shaymanov M.R., Saparov D.I. Elektr xavfsizligi: Darslik. – T.: Noshir, 2025. – 240 b.
- Elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari. – T.: «O‘zdavenergonazorat» inspeksiyasi, Mehnat, 2022. – 180 b.
- IEEE Std 80-2013. IEEE Guide for Safety in AC Substation Grounding. – New York: IEEE Power and Energy Society, 2013. – 245 p. doi:10.1109/IEEESTD.2015.7109000.
- Селянин А. И. - Заземляющие устройства электроустановок: Учебное пособие. – М.: Энергоатомиздат, 2018. – 152 с. (Ushbu manba KYUning termik chidamliligi hisob-kitoblari uchun asos bo‘ladi).
- Воробьев В. А. - Электробезопасность на предприятиях энергетической отрасли. – СПб.: Лань, 2021. – 288 с. (Elektr xavfsizligi choralari va himoya vositalari klassifikatsiyasi).
- Вайнштейн Л. М. - Меры безопасности при эксплуатации электроустановок потребителей. – М.: Энергия, 2019. – 120 с. (Inson omili va ekspluatatsiya jarayonidagi xavfsizlik qoidalari).
- Chernykh I. V. - Simulink: Sreda sozdaniya inzhenernikh prilozheniy. – M.: Dialog-MIFI, 2014. (MATLAB/Simulinkda elektr modellashtirish bo‘yicha yo‘riqnoma).
- Qurbonazarov S.E. - Elektr qurilmalari bilan ishlashda elektr va texnika xavfsizligi. // Respublika ilmiy-texnik anjumani materiallari. – Termiz: TerDU, 2024. – B. 392-396.
- Qurbonazarov S.E. - Elektr uzatish liniyalarida ishlaganda xavfsizlik qoidalari. // Respublika ilmiy-texnik anjumani materiallari. – Termiz: TerDU, 2024. – B. 331-335.