KISLOTA-ASOS MUVOZANATINING ORGANIZMIDAGI AXAMIYATI
Samadova M. ., Yaxshiboyeva M. ., Karjavov A. R. & Xamroyev J. X.
Annotatsiya
Maqolada kislota-asos muvozanatining hayotdagi ahamiyati, uni saqlash uchun zarur bo‘lgan fiziologik jarayonlar va organizmdagi bufer tizimlarining roli ko‘rib chiqiladi. Kislota va asos eritmalarining pH qiymati vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi, havodagi turli gazlar yoki idish devorlaridan moddalar erib chiqishi tufayli pH o‘zgarishi mumkin. Odam organizmida vodorod ionlari konsentratsiyasi izogidriya xususiyatiga ega bo‘lib, bu yuksak darajada muvozanatda saqlanadi. Kislota-asos muvozanatini saqlashda bufer tizimlarining ahamiyati beqiyosdir. Buferlar kislota yoki ishqor qo‘shilganida vodorod ionlari konsentratsiyasini sezilarli darajada o‘zgartirmay saqlashga imkon beradi. Maqolada 3 asosiy bufer tizimi guruhlari — kuchsiz kislotalar va tuzlari, kuchsiz asoslar va tuzlari, hamda ko‘p asosli kislotalar tuzlari haqida to‘xtalib o‘tilgan. Shuningdek, organizmda kislota-asos holatining buzilishi (atsidoz va alkaloz) va bu holatlarning gazli (respirator) va gazsiz (metabolik) shakllari tasniflanadi.
Adabiyotlar
- D.S. Xaydarova , U.N. Mavlyanova “Karbonsuvlar almashinuvi, suv- elektrolit balansi va kislota-asos muvozanatining buzilishi” B.72-87.
- Tibbiy kimyo: Darslik. Alimxodjayeva N.T., Tadjiyeva X.S. / O‘zR Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi. – T.: “Ijodprint” nashriyoti, 2019. https://mt.sammu.uz/mod/resource/view.php?id=455729
- Tibbiy kimyo I-II tom [Matn]: darslik. / A.D.Djurayey, U.A.Baltabayev. - Toshkent: <O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2018 https://mt.sammu.uz/mod/resource/view.php?id=502932
- John E. Hall.“Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology”. 13th Edition. Philadelphia: Elsevier, 2016.
- Olimxo‘jaeva N.T. Bioanorganik va fizkolloid kimyo. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent. 2005 y. https://e-library.sammu.uz/ru
- Fayzullayev N., Akmalaiuly K., Karjavov A. Catalytic synthesis of a line by acetylene hydration // Известия НАН РК. Серия химии и технологии. – 2020. – N .2. -С. 23-30.
- Fayzullayev N. I., Karjavov A.R., Yusupova S. S. Catalytic Synthesis of Acetone Direct Acetylene Hydration // International journal of Advanced Science and Technology . – 2020 .- T.29. – N.05.- C 4507-4514.
- Karjavov A. R., Fayzullaev N. Study of the kinetics and mechanism of the reaction of the catalytic hydrochloration of acytylene// AIP Conference proceedings. – AIP Publishing LLC, 2024. -T.3045. – N. 1.-C.060046.
- Fayzullayev N., Akmalaiuly K., Karjavov A. Catalytic synthesis of a line by acetylene hydration. (2020),2, Number 440 (2020,),23-30 (Электронный ресурс ).
- Karjavov A.R., Fayzullayev N. Determination of technological parameters of producing vinylchloride from from acetylene // AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC ,2024.- T.3045. -N. 1.- C.060045.
- Karjavov A., Fayzullayev N.,Baykulov A. Production of acetone by catalytic hydration of acetylene // E3S Web of Conference . -EDP Science ,2023. -T .389.- C.01046