SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON HUKUMAT TIZIMLARIDA SHUBHALI LOGIN URINISHLARINI ANIQLASH ALGORITMLARI

Uralova I. A. & Karimova G. S.


Annotatsiya

Mazkur maqolada elektron hukumat tizimlarida foydalanuvchi autentifikatsiyasi jarayonida yuzaga keladigan kiberxavfsizlik tahdidlarini kamaytirish maqsadida sun’iy intellekt asosida shubhali login urinishlarini aniqlash algoritmlari taklif etilgan. Foydalanuvchining IP-manzili, geolokatsiyasi, qurilma identifikatori, login vaqti, muvaffaqiyatsiz urinishlar soni hamda foydalanuvchi xatti-harakatlari ko‘rsatkichlari asosida risk ballini hisoblash modeli ishlab chiqilgan. Anomaliyalarni aniqlash uchun mashinaviy o‘qitishning Logistic Regression, Random Forest va Isolation Forest algoritmlaridan foydalanish taklif etilgan. Tadqiqot natijalari adaptiv autentifikatsiya mexanizmini joriy etish orqali hisoblarni egallab olish (account takeover) holatlarini kamaytirish va foydalanuvchi tajribasini saqlab qolish mumkinligini ko‘rsatadi. Model real vaqt rejimida ishlashga moslashtirilgan bo‘lib, O‘zbekiston elektron hukumat tizimlarining xavfsizlik darajasini oshirishga xizmat qiladi.


Adabiyotlar

  1. Wikipedia contributors. Elektronnoe pravitel’stvo. Wikipedia. Retrieved February 11, 2026, from https://ru.wikipedia.org/wiki/Электронное_правительство
  2. Fidelis Security. (n.d.). What is anomaly detection in cybersecurity? Retrieved February 11, 2026, from https://fidelissecurity.com/cybersecurity-101/learn/anomaly-detection/
  3. IBM. (n.d.). What is anomaly detection? Retrieved February 11, 2026, from https://www.ibm.com/think/topics/anomaly-detection
  4. 4.ResearchGate. (2024). Anomaly detection in cybersecurity. https://www.researchgate.net/publication/391572846_Anomaly_Detection_in_Cybersecurity
  5. Sommer, R., & Paxson, V. (2010). Outside the closed world: On using machine learning for network intrusion detection. In 2010 IEEE Symposium on Security and Privacy (pp. 305–316). IEEE. https://doi.org/10.1109/SP.2010.25
  6. Chandola, V., Banerjee, A., & Kumar, V. (2009). Anomaly detection: A survey. ACM Computing Surveys, 41(3), Article 15, 1–58. https://doi.org/10.1145/1541880.1541882
  7. Ahmed, M., Mahmood, A. N., & Hu, J. (2016). A survey of network anomaly detection techniques. Journal of Network and Computer Applications, 60, 19–31. https://doi.org/10.1016/j.jnca.2015.11.016
  8. Liao, H.-J., Lin, C.-H. R., Lin, Y.-C., & Tung, K.-Y. (2013). Intrusion detection system: A comprehensive review. Journal of Network and Computer Applications, 36(1), 16–24. https://doi.org/10.1016/j.jnca.2012.09.004
  9. Kim, G., Lee, S., & Kim, S. (2018). A novel hybrid intrusion detection method integrating anomaly detection with misuse detection. Expert Systems with Applications, 41(4), 1690–1700. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2013.08.066
  10. Al-Khuraiyji, H., Al-Sharhan, S., & Al-Hajri, M. (2016). Secure identity management in e-government: A review study. International Journal of Advanced Computer Science and Applications, 7(6), 1–8. https://doi.org/10.14569/IJACSA.2016.070601