GUK QONUNI VA UNING AMALIY QO‘LLANILISHI
Nasritdinova M. Z.
Annotatsiya
Ushbu maqolada Guk qonuni izotrop elastik muhit uchun tensor ko‘rinishda tahlil qilindi va kuchlanish hamda deformatsiya o‘rtasidagi bog‘lanish Lamé koeffitsiyentlari orqali ifodalandi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, materialning mexanik xatti-harakati faqat bitta yo‘nalish bilan emas, balki barcha yo‘nalishlardagi deformatsiyalar yig‘indisi orqali aniqlanadi, bu esa uch o‘lchovli stress holatini to‘liq tavsiflash imkonini beradi. Model yordamida hajmiy va siljish deformatsiyalarining alohida rol o‘ynashi aniqlanib, ular materialning fizik xossalarini chuqurroq tushunishga yordam beradi. Ushbu yondashuv uzluksiz muhitlar mexanikasida keng qo‘llanilib, murakkab konstruksiyalarni hisoblash va modellashtirishda muhim ahamiyatga ega. Natijalar shuni tasdiqlaydiki, tensor ko‘rinishdagi Guk qonuni kichik deformatsiyalar sharoitida yuqori aniqlik bilan ishlaydi va zamonaviy muhandislik hisoblashlarida ishonchli nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Ma’mura Bo‘ron qizi Norquvatova. Elastiklik kuchi. Guk qonuni mavzusini o‘qitish metodikasi, conference paper. ILM-FAN VA INNOVATSIYA ilmiy-amaliy konferensiyasi, 2023. doi: 10.5281/zenodo.15657738.
- Sh.M. Ismoilov, B.K. Yusufbekov, B.B. Orifjonov. Fazoviy yuklanishlardagi sterjenning kuchlanganlik-deformatsiyalanish holatini chekli elementlar usuli asosida tahlil qilish, article. Scientific Journal of Construction and Education, vol. 4, no. 6, 2025.
- Namangan muhandislik-qurilish instituti. Texnik mexanika (I-qism), o‘quv-uslubiy majmua. Namangan, 2024.
- Samarqand davlat universiteti. Elastiklik nazariyasi fanidan mustaqil ishlar topshiriqlari va ularni bajarishga oid uslubiy ko‘rsatmalar, o‘quv-uslubiy qo‘llanma. Samarqand, 2014.
- N.S. Bibutov, A.X. Hojiyev. Materiallar qarshiligi, darslik. Toshkent, 2016.
- M.M. Mirsaidov, L.I. Boymurodova, N.T. G‘iyosova. Nazariy mexanika, o‘quv qo‘llanma. Toshkent: “ILM ZIYO”, 2009.
- Arthur P. Boresi, Ken P. Chong, James D. Lee. Elasticity in Engineering [8 [ Mechanics, textbook. John Wiley & Sons, 2011.
- Teodor M. Atanackovic, Ardeshir Guran. Theory of Elasticity for Scientists and Engineers, textbook. Springer, 2000.