LMS TIZIMLARIDA TALABALAR FAOLIYATI MA’LUMOTLARI ASOSIDA O‘QUV JARAYONINING DIDAKTIK SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Murodova G. B.
Annotatsiya
Mazkur maqolada zamonaviy raqamli ta’lim muhitining ajralmas qismi hisoblangan Learning Management System (LMS) platformalarida shakllanadigan talabalar faoliyati ma’lumotlari asosida o‘quv jarayonining didaktik samaradorligini baholash muammosi kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, an’anaviy baholash tizimlari asosan yakuniy natijalarga (test va imtihon ballariga) asoslangan bo‘lib, talabaning o‘quv jarayonidagi real faolligi, ishtiroki va o‘zlashtirish dinamikasini to‘liq aks ettira olmaydi. Maqolada LMS tizimlarida avtomatik ravishda yig‘iladigan real ma’lumotlar — xususan, talabalar tomonidan tizimga kirish chastotasi, o‘quv materiallari bilan ishlash intensivligi, topshiriqlarni bajarish jarayoni, forum va muhokamalardagi ishtirok darajasi hamda test natijalari — didaktik samaradorlikni aniqlovchi asosiy indikatorlar sifatida ko‘rib chiqiladi. Ushbu indikatorlar asosida o‘quv jarayonini baholashning pedagogik jihatdan asoslangan yondashuvi ishlab chiqiladi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida learning analytics konsepsiyasi, tizimli pedagogik tahlil va statistik umumlashtirish usullaridan foydalanildi. Tadqiqotda Moodle platformasida o‘qitilayotgan fanlar bo‘yicha shakllangan real o‘quv ma’lumotlari tahlil qilindi. Olingan natijalar talabalar faoliyati ko‘rsatkichlari bilan ularning akademik natijalari o‘rtasida sezilarli bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. Ayniqsa, muntazam tizimdan foydalanish, topshiriqlarni o‘z vaqtida bajarish va muhokamalarda faol ishtirok etish o‘quv samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Maqolada shuningdek, talabalar faoliyatiga asoslangan didaktik samaradorlikni baholashning matematik modeli taklif etilib, u orqali o‘quv jarayonini monitoring qilish va pedagogik qarorlar qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash imkoniyati asoslab beriladi. Taklif etilgan yondashuv o‘qituvchilarga talabalar faoliyatini chuqurroq tahlil qilish, o‘quv jarayonini individuallashtirish va ta’lim sifatini oshirish imkonini beradi. Tadqiqot natijalari LMS tizimlarida mavjud ma’lumotlardan samarali foydalanish orqali ta’lim jarayonini boshqarishning yangi pedagogik mexanizmlarini ishlab chiqish mumkinligini ko‘rsatadi. Mazkur yondashuv raqamli ta’lim muhitida evidence-based pedagogika tamoyillarini joriy etishga xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Siemens, G. (2013). Learning Analytics: The Emergence of a Discipline. American Behavioral Scientist, 57(10), 1380–1400.
- Ferguson, R. (2012). Learning analytics: Drivers, developments and challenges. International Journal of Technology Enhanced Learning, 4(5–6), 304–317.
- Romero, C., & Ventura, S. (2010). Educational data mining: A review of the state of the art. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, 40(6), 601–618.
- Gašević, D., Dawson, S., & Siemens, G. (2015). Let’s not forget: Learning analytics are about learning. TechTrends, 59(1), 64–71.
- Baker, R. S., & Inventado, P. S. (2014). Educational Data Mining and Learning Analytics. In Learning Analytics (pp. 61–75). Springer.
- Siemens, G., & Baker, R. S. (2012). Learning analytics and educational data mining: Towards communication and collaboration. Proceedings of the 2nd International Conference on Learning Analytics.
- Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
- Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.
- Anderson, T. (2008). The Theory and Practice of Online Learning. Athabasca University Press.
- Moodle Documentation. (2024). Moodle Learning Management System. Available at: https://moodle.org
- UNESCO. (2021). AI and Education: Guidance for Policy-makers. UNESCO Publishing.
- OECD. (2021). Digital Education Outlook 2021: Pushing the Frontiers with AI, Blockchain and Robots. OECD Publishing.
- Aljohani, N. R., & Davis, H. C. (2012). Significance of learning analytics in enhancing learning. Proceedings of the International Conference on Information Technology.
- Papamitsiou, Z., & Economides, A. A. (2014). Learning analytics and educational data mining in practice. Educational Technology & Society, 17(4), 49–64.
- Romero, C., Ventura, S., & García, E. (2008). Data mining in course management systems. Computers & Education, 51(1), 368–384.