MAKTAB O‘QUVCHILARINING KREATIVLIGINI MASALALAR YECHISH ORQALI SHAKLLANTIRISH
Ochilova S. M., Ablakulov L. Q., Toshtemirova Y. F., Baxramov N. B. & Zuhriddinova D. B.
Annotatsiya
Ushbu maqola maktab o‘quvchilarining (boshlang‘ich va o‘rta sinf o‘quvchilari) kreativ fikrlash qobiliyatini masalalar yechish (problem solving) va muammoli o‘qitish (problem-based learning - PBL) usullari orqali rivojlantirishning nazariy asoslari, amaliy mexanizmlari, ilmiy dalillari va pedagogik tavsiyalarini chuqur tahlil qiladi. Zamonaviy ta’limda kreativlik nafaqat innovatsion g‘oyalar yaratish, balki ochiq va noaniq muammolarga yangicha yondashuvlar topish, divergent fikrlash (fluensiya, fleksibilitet, originalite va elaboratsiya)ni kuchaytirish orqali shakllanadi.
Adabiyotlar
- Zhan, Z. (2024). How does problem-solving pedagogy affect creativity? A meta-analysis of empirical studies. Frontiers in Psychology. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1287082 Eng yangi va kuchli meta-tahlil: PBL kreativlikka o‘rtacha ijobiy ta’sir qiladi (effekt o‘lchovi SMD ≈ 0.61).
- Torrance, E. P. (1966/2008). Torrance Tests of Creative Thinking: Norms-Technical Manual. Scholastic Testing Service. Kreativlikni o‘lchashning klassik va eng ishonchli vositasi (TTCT), divergent fikrlash komponentlari (fluensiya, fleksibilitet, originalite).
- Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444–454. https://doi.org/10.1037/h0063487 Divergent fikrlash tushunchasining asoschisi, masalalar yechish va kreativlikning psixologik asosi.
- Karimova, B. E. (2023). Kreativ pedagogika. Toshkent: Toshkent davlat pedagogika universiteti nashriyoti. O‘zbekiston oliy ta’limi uchun rasmiy darslik, maktabda kreativ ta’lim metodlari va texnologiyalari haqida batafsil.
- Odiljonovna, A. A. (2025). Problem-Based Learning (PBL) in Primary Education: Enhancing Critical Thinking, Creativity, and Collaboration. Yangi Renessans — Innoworld Journal. https://innoworld.net/index.php/yr/article/view/1280 O‘zbekiston boshlang‘ich sinflarda PBL orqali kreativlik va hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tadqiqot.
- Yusupov, L. S. (2025). Ingliz tili darslarida kreativlikni oshirishda kuzatiladigan muammolar va ularni yechishga doir pedagogik yondashuvlar. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. O‘zbekiston jurnalida chop etilgan, muammoli vaziyatlar va loyiha usullari orqali kreativlikni rivojlantirish masalalari.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2023). PF-158-son Farmon: “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida. Lex.uz rasmiy sayti. https://lex.uz/docs/- Milliy hujjat: ta’limda kreativlik, innovatsion fikrlash va muammo yechish ko‘nikmalarini rivojlantirish vazifalari (O‘zbekiston konteksti uchun muhim).