КАТЕГОРИЯЛАНГАН ОБЪЕКТЛАР ПАРАМЕТРЛАРИНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШ ВА ВИЗУАЛ ЎЛЧАШ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ РИВОЖЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ
Назаров А. М. & Жумақулов Ф. К.
Annotatsiya
Мақолада категорияланган объектлар параметрларини назорат қилиш ва визуал ўлчаш технологияларининг замонавий ҳолати ҳамда ривожланиш истиқболлари таҳлил қилинган. Хавфли ишлаб чиқариш объектлари, критик инфратузилма, транспорт ва энергетика тизимларининг хавфсиз ишлашини таъминлашда мониторинг тизимларининг аҳамияти кўрсатиб ўтилган. Радиотехник, оптик-толали ва визуал назорат усулларининг афзалликлари ва чекловлари қиёсий таҳлил қилинди. Замонавий сунъий интеллект алгоритмлари, чуқур ўрганиш моделлари ва sensor fusion технологияларининг қўлланилиши кўриб чиқилди. Оптик-толали тақсимланган датчиклар 50-100 км масофада 1 метр фазовий ўлчамда параметрларни назорат қилиш имкониятини бериши, визуал идентификация тизимлари 95% дан юқори аниқликка эришиши ва прогнозли техник хизмат усуллари авария хавфини 30-40% га камайтириши илмий фактлар билан асосланди. Хорижий ва маҳаллий тадқиқотлар таҳлили асосида технологияларни интеграциялаш, реал вақтда қайта ишлаш ва маҳаллий шароитларга мослаштирилган ечимлар ишлаб чиқиш бўйича долзарб муаммолар аниқланди.
Adabiyotlar
- Махутов Н.А. Безопасность и риски: системные исследования и разработки. – Новосибирск: Наука, – 2017. – 724 с.
- Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги. Статистик маълумотлар, 2023. URL: https://fvv.uz
- Smith D.J., Simpson K.G.L. Safety Critical Systems Handbook: A Straightforward Guide to Functional Safety, IEC 61508 and Related Standards. 4th Edition. - Butterworth-Heinemann, 2016. 584 p.
- Лисанов М.В., Печеркин А.С., Сидоров В.И. Анализ риска и декларирование безопасности опасных производственных объектов // Безопасность труда в промышленности. – 2019. – №4. – С. 7-15.
- Landaluce H., Arjona L., Perallos A., et al. A Review of IoT Sensing Applications and Challenges Using RFID and Wireless Sensor Networks // Sensors. 2020. Vol. 20, No. 9. Article 2495.
- ENISA. Threat Landscape for Supply Chain Attacks. European Union Agency for Cybersecurity, 2022. 94 p.
- Webster J., Eren H. Measurement, Instrumentation, and Sensors Handbook. 2nd Edition. - CRC Press, 2014. 2612 p.
- Bao X., Chen L. Recent Progress in Distributed Fiber Optic Sensors // Sensors. 2012. Vol. 12, No. 7. P. 8601-8639.
- ISO 10816-1:1995. Mechanical vibration - Evaluation of machine vibration by measurements on non-rotating parts.
- Lu P., Lalam N., Badar M., et al. Distributed optical fiber sensing: Review and perspective // Applied Physics Reviews. 2019. Vol. 6, No. 4. Article 041302.
- Redmon J., Farhadi A. YOLOv3: An Incremental Improvement // arXiv preprint arXiv:1804.02767. 2018.
- Lee J., Kao H.A., Yang S. Service Innovation and Smart Analytics for Industry 4.0 and Big Data Environment // Procedia CIRP. 2014. Vol. 16. P. 3-8.
- Khaleghi B., Khamis A., Karray F.O., Razavi S.N. Multisensor data fusion: A review of the state-of-the-art // Information Fusion. 2013. Vol. 14, No. 1. P. 28-44.
- Zhao R., Yan R., Chen Z., et al. Deep learning and its applications to machine health monitoring // Mechanical Systems and Signal Processing. 2019. Vol. 115. P. 213-237.
- Lee J., Wu F., Zhao W., et al. Prognostics and health management design for rotary machinery systems // IEEE Transactions on Industrial Electronics. 2014. Vol. 61, No. 4. P. 2015-2025.