SHOIR VA YOZUVCHILAR IJODINI O‘RGANISHDA ARXIVSHUNOSLIKNING AHAMIYATI: “TURKISTON VILOYATI GAZETI” NAMUNASIDA
Abdug‘aniyeva S. J.
Annotatsiya
Ushbu maqolada shoir va yozuvchilar ijodini tarixiy manbalar orqali o‘rganish masalasi “Turkiston viloyati gazeti” materiallari misolida tahlil qilingan. Arxivshunoslik nazariyasi va metodlari yoritilib, gazeta sahifalarida aks etgan Furqat, Muqimiy, Kamiy, Mirmuhsin va Tavallo ijodi ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Gazetaning XIX asr oxiri – XX asr boshlaridagi tarixiy-madaniy kontekstdagi o‘rni va ahamiyati, unda berilgan adabiy asarlar va ma’lumotlar arxiv manbasi sifatida tahlil etiladi. Har bir adibning gazeta sahifalarida chop etilgan she’rlari, maqolalari, adabiy-estetik qarashlari hamda ular haqida berilgan tarixiy ma’lumotlar arxivshunoslik yondashuvi bilan o‘rganilib, xulosalar chiqariladi. Maqola shoir va yozuvchilar merosini o‘rganishda arxiv manbalarining beqiyos ahamiyatga ega ekanini ta’kidlaydi.
Adabiyotlar
- “Turkiston viloyatining gazeti” arxivi (1870–1917) – O‘zbekiston Milliy kutubxonasi va O‘zR Markaziy davlat arxividagi nodir gazeta nusxalari. (Jumladan: 1907 yil 11-son, 14-son; 1908 yil 22-son; 1914 yil 14-son va b.)
- Avloniy Abdulla. Tanlangan asarlar. 2 jildlik, 2-jild. – Toshkent: Ma’naviyat, 2006. – B. 227–228. (Ishqiy she’rlar haqidagi fikrlari).
- Jalolov Abdulla. O‘zbek ma’rifatparvarlik adabiyotining rivojlanish jarayoni. Filol. fan. dokt... dissertatsiyasi. – Toshkent, 1993. – B. 43–45. (Muvashshahlar va ularning tanqidi haqida).
- Pardayev Qo‘ldosh. “Al-Isloh” va XX asr boshlaridagi o‘zbek adabiyoti. – Toshkent: Mahalla va oila, 2021. – B. 52–53. (1910-yillar adabiy munozaralari tafsilotlari).
- Shayxzoda, Mirtemir. Asarlar. 6 tomlik, 5-tom. – Toshkent: Adabiyot va san’at nashriyoti, 1973. – B. 91–92. (Muvashshah janrining tarifi va misollar).
- “Turkiston viloyatining gazeti”ga bibliografik ko‘rsatkich: 1870–1916. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy kutubxonasi, 2014. – 107 b. (Gazetada e’lon qilingan maqola va she’rlar ro‘yxati).
- Qosimov Begali. Tarixiy-sarguzasht romanlar va jadid adabiy harakati. – Toshkent: Fan, 1999. – B. 33–36. (Jadid adabiy jarayonida an’anaviy she’riyatning o‘rni).
- Xurshid Davron kutubxonasi veb-sahifasi – Tavallo haqidagi maqola va she’rlari (kh-davron.uz). (Umid Bekmuhammad. “Tavalloning iztiroblari” maqolasi, 2017).
- Ziyouz.com elektron kutubxonasi – Jadid adabiyoti namunalari va tazkiralar. (Zavqiy va Hiyoliy ijodi haqidagi maqolalar).
- To‘raqo‘rg‘oniy H. Muqimiy g‘azallariga muxammaslar. – Qo‘lyozma manbalar asosida.