INGLIZ-O‘ZBEK RAQS SAN’ATI TERMINLARINING RAQAMLI LUG‘ATINI TUZISHDA SEMANTIK TEGLASH VA KORPUS TEXNOLOGIYALARI
Yarashova V. S.
Annotatsiya
Ushbu tadqiqot ishi ingliz va o‘zbek tillaridagi musiqa hamda raqs terminologiyasini tizimli o‘rganish va ularning elektron lug‘at platformasini yaratishning nazariy-metodologik asoslariga bag‘ishlangan. Bugungi kunda san’atshunoslik terminologiyasi globallashuv jarayonida jadal o‘zgarib borayotganini hisobga olib, ushbu soha leksikasini tartibga solish va unifikatsiya qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda terminlarning etimologik qatlamlari, semantik derivatsiyasi va ikki xil tizimli tillardagi ekvivalentlik darajasi qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, lug‘at maqolalarining tarkibiy tuzilishi, terminlarning konnotativ ma’nolari va soha doirasidagi xalqaro terminlarning o‘zbek tiliga moslashishi masalalari ilmiy dalillar asosida ko‘rib chiqilgan. Elektron lug‘at yaratishda zamonaviy korpus lingvistikasi usullaridan foydalanish, ma’lumotlar bazasini shakllantirish va foydalanuvchi interfeysini optimallashtirishning lingvistik mezonlari ishlab chiqilgan. Mazkur ish nafaqat filologlar va tarjimonlar, balki san’atshunos mutaxassislar uchun ham amaliy manba bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Atkins, B. T. S., & Rundell, M. (2008). The Oxford Guide to Practical Lexicography. Oxford University Press. (Elektron lug‘atlar arxitekturasi va terminologik maqolalar tuzish metodologiyasi bo‘yicha asosiy qo‘llanma).
- Doniyorov, R. (1977). O‘zbek tili texnik terminologiyasining shakllanishi. Toshkent: Fan. (Terminologik tizimlarning shakllanish qonuniyatlari bo‘yicha fundamental tadqiqot).
- Jamolxonov, H. (2005). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Talqin. (Leksikologiya va terminologiya bo‘yicha nazariy qarashlar).
- Shcherba, L. V. (1974). Yazikovaya sistema i rechevaya deyatelnost. Leningrad: Nauka. (Lug‘atshunoslikning nazariy-tipologik asoslari).
- Cruse, D. A. (2000). Meaning in Language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford University Press. (Semantik maydonlar va terminlarning ma’no strukturasi tahlili).
- Sinclair, J. (1991). Corpus, Concordance, Collocation. Oxford University Press. (Korpus lingvistikasi orqali terminlarning matndagi bog‘lanishini aniqlash usullari).
- Sadokov, R. (1970). Muzikalnaya kultura drevnego Xoreza. Moskva: Nauka. (Musiqa terminlarining tarixiy-etimologik asoslari uchun manba).
- Pustejovsky, J. (1995). The Generative Lexicon. MIT Press. (Elektron lug‘atlarda terminlarning ko‘p ma’noliligini modellashtirish nazariyasi).
- O‘zbek tilining izohli lug‘ati. (2006-2008). 5 jildlik. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. (Milliy terminlarning leksik ma’nolarini qiyoslash uchun asosiy manba).
- The New Grove Dictionary of Music and Musicians. (2001). 2nd Edition. Edited by Stanley Sadie. (Xalqaro musiqa terminologiyasi bo‘yicha standart manba).