SERPENTINIT JINSINI KISLOTALI PARCHALAB MAGNIYLI TUZLAR OLISHNING TADQIQOT USULLARI

Bekchanov B. B., Juginisov B. B., Djandullayeva M. S., Erkayev A. U. & Atxamova Z. M.


Annotatsiya

Jahonda bugungi kunda magniy tuzlarini olishning asosiy xomashyosi serpentinit, dolomit, magnezit, talk, buloq suvlaridagi magniy birikmalari va dengiz suvlari hisoblanadi. Serpentinit magniy oksidi va magniy tuzlarini olish uchun eng arzon xom ashyo hisoblanadi. Ammo ushbu xom ashyolarni qayta ishlash texnologiyalari xom ashyo resurslarini ortiqcha isrof qiladigan, energiya talabi yuqori, qayta ishlashda tabiatga ziyon yetkazadigan, texnologiyani boshqarishda murakkablik tug`dirib moliyaviy tanglikga olib kelishi mumkin. Shu sababli respublikamizda magniy sulfat tuzini olish uchun mahalliy xomashyo sifatida Qoraqalpog‘iston koni serpentinit mineralini qayta ishlash masalasi zamonaviy ilm-fan va real ishlab chiqarishda alohida o‘rin tutadi.


Adabiyotlar

  1. Patent 2285666 Rossiya Federatsiyasi, MPK 01 F 5/06. Magniy silikatga boy ashyoni kompleksi qayta ishlash usuli / Grigorovich M. M., Menkin L. I. No 2005122952/15, ariza sanasi 20.07.2005; chop etilgan sana 20/10/2006, Axborotnoma No 29. 6 b.
  2. Patent RU 2777802 MPK C01F Rossiya SPOSOB KOMPLEKSNOY PERERABOTKI MAGNIYSODERJAЩEGO SIRYA S POLUCHENIEM CHISTOGO OKSIDA MAGNIYA S. Ye. Alekseevna, N. A. Vyacheslavovna, B. S. Valentinovich Nashr etilgan: 10.08.2022 Byul. No 22
  3. B.B. Bekchanov, M.S. Djandullayeva, A.U. Erkayev, B.T. Koshanova / Serpentinitni sulfat kislotasi bilan ajratish yo‘li bilan magniy tuzlarini olish texnologiyasini ishlab chiqish //2024 y.
  4. Sebastyan Teir, Hannu Revitzer, Sanni Eloneva, Karl-Yohan Fogelholm va Ron Zevenxoven. Tabiiy serpantinitning mineral va organik kislotalarda erishi. https://doi.org/10.1016/j.minpro.2007.04.001
  5. Usenova, G. va Pirimov, T. (2023). O‘zbekistonda serpantinni qayta ishlashga innovatsion yondashuv. Yashil kimyo va barqaror rivojlanish, 1 (1), 54-63. https://inlibrary.uz/index.php/green-chemistry/article/view/20707 dan olindi.
  6. Nikel va magniyning sulfat kislotaning reduksion kuydirilgan serpantindan yuvilishi kinetikasi. Gidrometallurgiya jurnali. 3-jild 2-son 1978 yil mart, 181-196 betlar.
  7. Silica Removal using Aluminium Sulphate and Sodium Aluminate during the Bamboo Cooking Process. September 2015, BioResources 10(4), Authors: Yongjian Xu, Weipeng Zhang, Xiaopeng Yue, Dingjun Zhang.
  8. Chemical intereactions of aluminium with aqueous silica at 25 ̊ C.US Government printing office , Washington 1973
  9. Yingli Chen, Xiyun Yang, Linglong Vu, Lirong Tong va Jing Zhu. Mg ning H2SO4 serpantin eritmasidan yuqori soflikdagi Mg(OH)2 va 4MgCO3·Mg(OH)2·4H2O cho‘ktirishgacha qayta tiklanishi. Metallurgiya va atrof-muhit maktabi, Markaziy Janubiy universiteti, Changsha 410083, Xitoy.