AMINOSIRKA KISLOTA ASOSIDA TAYYORLANGAN IKKILAMCHI BUFER ERITMALARNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI

To‘yeva O. B. & Qutlimurotova N. X.


Annotatsiya

Mazkur ishda aminosirka kislota (glitsin), fosfat va borat kislotalari asosida tayyorlangan ikkilamchi bufer eritmalarning fizik-kimyoviy xossalari hamda bufer sig‘imi o‘rganildi va ular Britton–Robinson turidagi universal bufer eritmalar bilan taqqoslandi . Bufer eritmalar 0.04 N konsentratsiyada tayyorlanib, ularning pH qiymatlari 4.01 va 10.01 ga moslashtirildi. Bufer sig‘imi potensiometrik titrlash usuli orqali 0.1 N NaOH eritmasi yordamida aniqlanib, β qiymatining pH ga bog‘liqligi baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, glitsin asosidagi ikkilamchi bufer tizimi pH ≈ 2.2–2.4 oralig‘ida maksimal buferlash qobiliyatini namoyon etadi (βmax≈1.45), bu esa glitsinning birinchi dissotsiatsiya doimiysi (pKa≈2.34) bilan mos keladi. Universal bufer eritmalarda esa bufer sig‘imi keng pH diapazonida saqlanadi, biroq uning qiymati nisbatan past bo‘ladi (β≈0.02–0.06 mol\L−1⋅pH−1). Shuningdek, bufer eritmalarning sorbsiya jarayonlariga ta’siri alangali fotometriya usuli yordamida o‘rganilib, litiy ionlarini ajratib olish samaradorligiga sezilarli ta’siri aniqlangan. Olingan natijalar ikkilamchi bufer tizimlarining tor pH diapazonida yuqori samaradorlikka ega ekanligini va ularning analitik hamda texnologik jarayonlarda qo‘llash istiqbollarini tasdiqlaydi.


Adabiyotlar

  1. (Jain A., Jain R., Jain S. Preparation of Buffer Solution and Measurement of pH //Basic Techniques in Biochemistry, Microbiology and Molecular Biology: Principles and Techniques. – New York, NY : Springer US, 2020. – С. 217-219.)
  2. ( Tyl C., Ismail B. P. Preparation of reagents and buffers //Food Analysis Laboratory Manual. – Cham : Springer International Publishing, 2017. – С. 21-32.) doi.org/10.1007/978-3-319-44127-6_2
  3. ( Ferreira C. M. H. et al. (Un) suitability of the use of pH buffers in biological, biochemical and environmental studies and their interaction with metal ions–a review //Rsc Advances. – 2015. – Т. 5. – №. 39. – С. 30989-31003. https://doi.org/10.1039/c4ra15453c )
  4. .( Good N. E., Izawa S. [3] Hydrogen ion buffers //Methods in enzymology. – Academic Press, 1972. – Т. 24. – С. 53-68. https://doi.org/10.1016/0076-6879(72)24054-X).
  5. Georgieva M. et al. Determination of the pH Range of Potential Borate/Phosphate Buffering Solutions. Part 1. Monocomponent Systems //International Scientific Conference Management and Engineering. – Dordrecht : Springer Netherlands, 2024. – С. 115-129.).
  6. Shamurad, B., Sallis, P., Petropoulos, E., Tabraiz, S., Ospina, C., Leary, P., Dolfing, J., & Gray, N. (2020). Stable biogas production from single-stage anaerobic digestion of food waste. Applied Energy, 263, 114609. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2020.114609
  7. Long, W., Peng, J., Gu, Y., Li, J., Dong, B., Xing, F., & Fang, Y. (2021). Recycled use of municipal solid waste incinerator fly ash and ferronickel slag for eco-friendly mortar through geopolymer technology. Journal of Cleaner Production, 307, 127281. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127281
  8. Patyar, P., Kaur, K., & Singh, G. (2017b). Interactions of glycine with aqueous solutions of sodium phosphate buffer at T = (288.15, 293.15, 298.15, 303.15, 308.15, 310.15, 313.15, 318.15, 323.15 and 328.15) K: Volumetric and UV absorption studies. Journal of Molecular Liquids, 251, 70–76. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2017.11.055
  9. Khoma, R. E., Chebotaryov, A. N., Bud’ko, L. S., & Osadchiy, L. T. (2018). BUFFER SOLUTIONS BASED ON GLYCINE. Odesa National University Herald Chemistry, 23(1(65)), 109–122. https://doi.org/10.18524/2304-0947.2018.1(65).124551
  10. Tang, C., Zhang, L., Li, J., Yue, H., Sun, W., Cui, Q., & Wang, H. (2024). Effect of buffer on direct lithium extraction from Tibetan brine by formed titanium-based lithium ion sieves. New Journal of Chemistry, 48(27), 12450–12459. https://doi.org/10.1039/d4nj02205j