TABIIY VA OQOVA SUVLARNI XLORLASH ORQALI ZARARSIZLANTIRISHNI ZAMONAVIY USULLARI

Maxmudov M. J. & Mamadaminova Z. F.


Annotatsiya

Mazkur maqolada tabiiy va oqova suvlarni zararsizlantirish jarayoni, xususan, dezinfeksiyaning eng keng tarqalgan hamda samarali usullaridan biri bo‘lgan xlorlash metodi ko‘rib chiqiladi. Suvga ishlov berishning reagent tayyorlash, dozalash, kontaktlash va dexlorsizlantirish kabi asosiy bosqichlari tavsiflangan. Natriy xlorid eritmasidan natriy gipoxloritni elektrokimyoviy usulda olishga alohida e’tibor qaratilib, anod va katodda kechadigan reaksiyalar mexanizmlari hamda jarayon samaradorligiga ta’sir etuvchi shart-sharoitlar tahlil qilingan. Elektrolizning muhim omillari: elektrolit konsentratsiyasi, harorat rejimi, tok zichligi, gidrodinamika va elektrod materiallarini tanlash masalalari o‘rganilgan. Zamonaviy anodlarning, jumladan, kam yeyiluvchan oksid-ruteniy-titan elektrodlarining xarakteristikalari va ularning grafitli analoglariga nisbatan afzalliklari keltirilgan. Shuningdek, natriy gipoxlorit olishning davriy va uzluksiz rejimlaridagi o‘ziga xosliklar hamda samaradorlikni oshirish va ekspluatatsion xarajatlarni kamaytirishga yo‘naltirilgan texnologiyani takomillashtirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan.


Adabiyotlar

  1. Nagata I. Calculation of dissociation pressure of gas hydrates, using the Kihara model / I. Nagata, R. Kobayashi // Ind. End. Chem. Fundamentals, 1966. – V. 5, №3. – Р. 344–348.
  2. Sloan E.D., Koh C.A. Clathrate hydrates of natural gases // Boca Raton: Taylor&Francis Group/CRC Press, 2008. – 720 p.
  3. Theoretical optimization of the shape and grain sizes of adsorbents for drying associated petroleum gas // I.A. Zolotarsky, L.I. Voennov, L.Yu. Zudilina, L.A. Isupova, R.A. Zotov, D.A. Medvedev, D.A. Stepanov, A.V. Livanova, E.P. Meshcheryakov, I.A. Kurzina. Catalysis in industry. – Vol.17 – No.4 – 2017 – pp.287-294;
  4. Adizov, Bobir & Makhmudov, Mukhtor & Khujakulov, Aziz & Saloydinov, Aziz & Adizova, Nargiza & Muratov, Mirtokhir & Begjanova, Gulrukh. (2025). Preparation of anti-detonation additives based on ethanol, oxygen and nitrogen compounds and research of their influence on automobile gasoline. Processes of Petrochemistry and Oil Refining. 832. 10.62972/1726-4685.2025.3.832.
  5. Minakova T. Adsorption processes on the surface of solids: A textbook. Tomsk: Publishing House Vol. University, 2007. — p. 284 Moulton, B. & Zaworotko, M. J. From molecules to crystal engineering: supramolecular isomerism and polymorphism in network solids. Chem. Rev. 101, 1629–1658 (2001)
  6. Buleyko V.M., Vovchuk G.A., Grigoriev B.A., Istomin V.A. Phase behavior of hydrocarbon systems in a water-saturated sand reservoir under conditions of hydrate formation // Vesti gazovoi nauki: Problems of development of gas, gas condensate and oil and gas condensate fields. Moscow: Gazprom VNIIGAZ, 2014. – №4(20). – Pp. 156-163.
  7. Istomin V.A., Fedulov D.M. Thermodynamics of the bottomhole formation zone, taking into account the mineralization of residual water in the reservoir and the possibility of hydrate formation // Vesti gazovoi nauki: Problems of exploitation of gas, gas condensate and oil and gas condensate fields. Moscow: Gazprom VNIIGAZ, 2013. – №4(15). – Pp. 6-14.
  8. Kalacheva L.P., Fedorova A.F. Investigation of the properties of natural gas hydrates obtained from solutions simulating reservoir waters // Neftegazochemistry. – 2016. – No. 4. – pp. 56-58
  9. M.J.Maxmudov, X.I.Ne’matov Gazlarni adsorbsion usulda quritish texnologiyasi Scientific aspects and trends in the field of scientific research International scientific online conference. Warsaw 2023 year. 329-330 p.
  10. M.J.Maxmudov, X.I.Ne’matov Gazlarni adsorbsiya usulida quritishda qo‘llaniluvchi adsorbentlarning turlari “Innovative achievements in science 2023” International scientific-online conference. Россия 2023 год. 131-135 с.
  11. Llewellyn, P. L. et al. High uptakes of CO2 and CH4 in mesoporous metal-organic frameworks MIL-100 and MIL-101. Langmuir 24, 7245–7250 (2008).
  12. M.J.Maxmudov, X.I.Ne’matov Gazlarning namligi. gaz gidratlari va ularning hosil bo‘lish sharoitlari “Zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish va unga qaratilgan kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlar” mavzusidagi 48-sonli respublika ilmiy-amaliy on-line konferensiyasi Farg‘ona 15-fevral, 2023-yil, 80-82 bet.
  13. Artemova I.I., Kandaurov S.Yu., Bachalov I.S. and others. Decontamination of silica gels during drying and purification of natural gas at UPGT KS Krasnodarskaya // Gas industry. - 2010. – No. 12. – pp. 70-73.
  14. Vuong D. H., Zhang H. -Q., Sarica C., and Li M. Experimental Study on High Viscosity Oil/Water Flow in Horizontal and Vertical Pipes // Annual Technical Conference and Exhibition held in New Orleans, Louisiana, USA, 4–7 October 2009.
  15. M.J.Maxmudov, X.I.Ne’matov Gaz gidratlarini hosil bo‘lish tezligini tadqiq qilish “Zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish va unga qaratilgan kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlar” mavzusidagi 48-sonli Respublika ilmiy-amaliy on-line konferensiyasi Farg‘ona 15-fevral, 2023-yil. 83-85 bet.
  16. M.J.Maxmudov, X.I.Ne’matov Adsorption methods of purifying, drying and petroling of natural gases Avstraliya 2023 year. 18-20 p.