XOMASHYONI DASTLABKI TAYYORLASH JARAYONIDA ADAPTIV BOSHQARUV TIZIMINI QO‘LLASH SAMARADORLIGI
Yusupov A. A. & Muxammad Aminov A. D.
Annotatsiya
Ushbu maqolada xomashyoni dastlabki tayyorlash jarayonida adaptiv boshqaruv tizimini qo‘llash samaradorligi matematik modellashtirish asosida tadqiq etiladi. Ishning dolzarbligi xomashyo sifatining beqarorligi, tashqi buzuvchi ta’sirlarning ko‘pligi va an’anaviy qattiq parametrli rostlash tizimlarining bunday sharoitlarda yetarli samaradorlik bermasligi bilan izohlanadi. Tadqiqotda texnologik jarayon kirish, chiqish va buzuvchi ta’sirlar bilan tavsiflangan dinamik obyekt sifatida qaralib, uning holatini ifodalovchi differensial tenglamalar tizimi shakllantirildi. Adaptiv boshqaruvning tuzilmasi identifikatsiya, parametrlarni yangilash va boshqaruv qonunini real vaqt rejimida sozlash bloklaridan iborat qilib olindi. Maqolada sifat, energiya sarfi, xomashyo yo‘qotilishi va o‘tkinchi jarayon davomiyligi kabi mezonlar asosida tizim samaradorligi baholandi. Natijalar adaptiv boshqaruv qo‘llanganda parametrlar tebranishi kamayishi, boshqaruv aniqligi ortishi va resurslardan foydalanish yaxshilanishini ko‘rsatadi. Olingan model magistrlik dissertatsiyasining matematik modellashtirish bo‘limi uchun nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
- Åström, K. J., & Wittenmark, B. (2013). Adaptive control (2nd ed.). Dover Publications.
- Bequette, B. W. (2003). Process control: Modeling, design, and simulation. Prentice Hall.
- Dorf, R. C., & Bishop, R. H. (2017). Modern control systems (13th ed.). Pearson.
- Goodwin, G. C., Graebe, S. F., & Salgado, M. E. (2001). Control system design. Prentice Hall.
- Hangos, K. M., & Cameron, I. T. (2001). Process modelling and model analysis. Academic Press.
- Ioannou, P. A., & Sun, J. (2012). Robust adaptive control. Dover Publications.
- Ljung, L. (1999). System identification: Theory for the user (2nd ed.). Prentice Hall.
- Ogunnaike, B. A., & Ray, W. H. (1994). Process dynamics, modeling, and control. Oxford University Press.
- Seborg, D. E., Edgar, T. F., Mellichamp, D. A., & Doyle, F. J. (2011). Process dynamics and control (3rd ed.). John Wiley & Sons.
- Shinskey, F. G. (1996). Process control systems: Application, design, and tuning (4th ed.). McGraw-Hill.
- Smith, C. A., & Corripio, A. B. (2006). Principles and practice of automatic process control (3rd ed.). John Wiley & Sons.
- Tavakoli, M., & Fleming, P. J. (2003). Optimal tuning of PID controllers for industrial processes. Control Engineering Practice, 11(6), 689–699.
- Visioli, A. (2006). Practical PID control. Springer.
- Montgomery, D. C. (2020). Introduction to statistical quality control (8th ed.). Wiley.
- Rao, S. S. (2009). Engineering optimization: Theory and practice (4th ed.). John Wiley & Sons.