SUV NASOS STANSIYALARI XAVFSIZLIK TIZIMINING NAZARIY ASOSLARNI TAHLIL QILISH
Sabirov U. K. & Madaminjonov X. A.
Annotatsiya
Ushbu maqolada suv nasos stansiyalarida xavfsizlikni ta'minlashning nazariy asoslari tizimli ravishda o‘rganilib, mavjud intellektual va avtomatlashtirilgan tizimlarning qiyosiy tahlili keltirilgan. Suv ta'minoti tizimlarining muhim infratuzilmaviy ob'ekt sifatidagi ahamiyati, ularda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan texnik, texnologik va ekologik xavflar tahlil qilingan. Xavfsizlikning asosiy turlari – texnik, funksional va axborot xavfsizligi – nazariy jihatdan asoslangan. Shuningdek, zamonaviy monitoring va diagnostika tizimlari (SCADA, ekspert tizimlar, neyron tarmoqlar, IoT asosidagi tizimlar) ularning afzalliklari va kamchiliklari nuqtai nazaridan taqqoslangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, ekspert tizimlar va IoT sensorlarining gibrid kombinatsiyasi suv nasos stansiyalarida xavfsizlikni ta'minlashning eng maqbul yo‘nalishi sifatida tavsiya etilgan.
Adabiyotlar
- Qodirov A.A. Suv xo‘jaligi tizimlari va inshootlari. – Toshkent: Fan, 2018.
- Karapetyan V.S. Nasoslar va nasos stansiyalari. – Moskva: Energiya, 2017.
- Li X., Wang Y. Intelligent monitoring of pumping stations // Journal of Hydraulic Engineering, 2021.
- Bolton W. Instrumentation and Control Systems. – Oxford: Elsevier, 2020.
- Rajput R.K. Fluid Mechanics and Hydraulic Machines. – New Delhi: S. Chand, 2018.
- Tashkent Irrigation and Agricultural Mechanization Engineering Institute. Avtomatlashtirish bo‘yicha materiallar.
- Creswell J.W. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. SAGE Publications, 2018.
- Elsevier. ScienceDirect user guide: Search and discovery. Amsterdam, 2023.
- Kitchenham B., Charters S. Guidelines for performing systematic literature reviews in software engineering. EBSE Technical Report, 2019.
- Haykin S. Neural Networks and Learning Machines. Pearson Education.
- Garcia E., Martinez R. Expert systems in industrial diagnostics: A comprehensive review // Expert Systems with Applications, 2020.
- Saunders M., Lewis P., Thornhill A. Research methods for business students. Pearson, 2019.
- ISO 23875:2021. Artificial Intelligence – Risk Management Guidelines.
- Liu Z., Zhang H., et al. Visual Analysis Method for Unmanned Pumping Stations on Dynamic Platforms. 2024.
- Kamolov T., Khalikov S. Operational Safety Management of the Pumping Installations of the Machine Irrigation System. 2023.
- Flippe J., et al. Data-driven Predictive Energy Optimization in a Wastewater Pumping Station. 2024.
- Muxitdinov R.X. Gidrotexnik inshootlar va suv ta’minoti tizimlari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
- Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. Pearson, 2021.
- Wang L., Gao R.X. Condition Monitoring and Intelligent Maintenance in Industrial Systems. Springer, 2020.
- IEC 61508. Functional Safety of Electrical/Electronic/Programmable Electronic Safety-related Systems.
- Yu Z. Prediction Model for Safe Operation of Pumping Stations Optimized by BP Neural Network. 2024.