METAN GAZ QUYISH SHOXOBCHASIDA FAVQULODDA VAZIYATLARNI YUZAGA KELTIRUVCHI XAVFLI VA ZARARLI OMILLAR TAHLILI
Musaev S. G. & Shavkatov N. D.
Annotatsiya
Ushbu maqolada Toshkent shahri Sergeli tumanida joylashgan “Poytaxt gaz savdo” MChJga qarashli siqilgan tabiiy gaz (metan) quyish shoxobchasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavfli va zararli omillar tahlil qilingan. Tadqiqotda kartografik-vizual tahlil, kuzatuv, xavflarni identifikatsiya qilish hamda analitik-statistik baholash usullaridan foydalanilgan. Obyektning transport-servis hududida joylashuvi, sutka davomida faoliyat yuritishi, yuqori bosimli gaz uskunalari bilan jihozlangani va avtomobil oqimi yuqori bo‘lgan sharoitda ishlashi xavf darajasini oshiruvchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqilgan. Maqolada metan dispenserlari, kompressor bloki, yuqori bosimli gaz saqlash tizimi, gaz qabul qilish tuguni va quvur liniyalaridagi nosozliklar tahlil qilinib, gaz sizib chiqishi, bosim me’yoridan chetlanishi, qizib ketish, shovqin, tebranish hamda transport manevrlari bilan bog‘liq xavflar aniqlangan. Natijada favqulodda vaziyatlarning oldini olishda texnologik nazorat, transport harakatini tartibga solish va mehnat muhofazasi talablariga qat’iy rioya qilish zarurligi asoslangan. Tadqiqot natijalari metan gaz quyish shoxobchalarida xavfsizlikni kompleks baholash, xavf manbalarini oldindan aniqlash va profilaktik choralarni takomillashtirish uchun muhim amaliy asos yaratadi sifatida qaraladi.
Adabiyotlar
- Гармонинов К.В. Методика оценки экологической безопасности городских автозаправочных станций [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Воронеж, 2019. – 24 с.
- Попова Я.А. Методы оценки рисков для повышения пожарной безопасности при транспортировании нефти и нефтепродуктов по автомобильным дорогам [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Санкт-Петербург, 2025. – 24 с.
- Варнакова Е.А. Совершенствование технологии заправки автотранспортных средств [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Москва, 2016. – 18 с.
- Шахманов Ф.Ф. Риск-ориентированный метод осуществления пожарного надзора автомобильных газозаправочных станций [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Санкт-Петербург, 2018. – 23 с.
- Простов Е.Е. Обеспечение пожарной безопасности объектов обслуживания автомобилей на газомоторном топливе посредством контроля состава газовоздушной среды [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Санкт-Петербург, 2024. – 23 с.
- Козлитин А.М. Развитие теории и методов оценки рисков для обеспечения промышленной безопасности объектов нефтегазового комплекса [Текст]: автореф. дис. … д-ра техн. наук. – Уфа, 2006. – 44 с.
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20-oktyabrdagi “Yongʻin xavfsizligi qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi [Matn] 649-sonli qarori.
- Ванчухин П.Н. Оценка потенциальной опасности при эксплуатации АЗС и транспортировке топлива в городских условиях [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Уфа, 2007. – 24 с.
- ШНК 2.09.20–08. Автозаправочные станции [Текст]: градостроительные нормы и правила / Государственный комитет Республики Узбекистан по архитектуре и строительству. – Ташкент, 2008.
- Шангараев Р.Р. Определение параметров поражающих факторов при авариях, сопровождающихся огневыми шарами [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Москва, 2024. – 24 с.
- International Finance Corporation (World Bank Group). Environmental, Health, and Safety Guidelines for Retail Petroleum Networks [Text]. – Washington, D.C.: World Bank Group, 2007. – 46 p.
- Идрисов В.Р. Оценка зон потенциальной опасности опасных производственных объектов предприятий нефтепереработки с использованием ГИС-технологий и вейвлет-анализа [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Уфа, 2006. – 26 с.
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Gaz xoʻjaligida xavfsizlik qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida [Matn]: 2019-yil 16-martdagi 226-son qaror. – Toshkent, 2019.
- Ахмеров В.В. Оценка и обоснование безопасной эксплуатации автозаправочной станции с мультипродуктовыми топливораздаточными колонками [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Уфа, 2015. – 24 с.
- Соколова Е.В. Повышение экологической безопасности городских автозаправочных станций [Текст]: автореф. дис. … канд. техн. наук. – Волгоград, 2013. – 20 с.