ELEKTROKIMYOVIY ISHLAB CHIQARISH CHIQINDILARIDAN RANGLI METALLARNI GIDROMETALLURGIK USULLAR ASOSIDA AJRATIB OLISH
Panjiyev H. A., Abdiazizov A. A., Xasanov S. R. & Baxromov B. G.
Annotatsiya
Mazkur tadqiqot ishida galvanik ishlab chiqarish chiqindilaridan hosil bo‘ladigan shlamlarni qayta ishlash hamda ulardan rangli metallarni gidrometallurgik usullar asosida ajratib olish jarayonlari o‘rganildi. Tadqiqot davomida galvanik shlamning kimyoviy va granulometrik tarkibi aniqlanib, undagi nikel, mis, rux, xrom va boshqa metall komponentlarning taqsimlanish xususiyatlari baholandi. Rangli metallarni selektiv eritishga ta’sir etuvchi asosiy omillar sifatida sulfat kislotasi, Trilon B hamda ammiak-xloridli erituvchilarning samaradorligi tahlil qilindi. Tajriba natijalari sulfat kislotali muhitda rangli metallarning eritmaga o‘tish darajasi yuqori ekanligini, biroq temir va xromning ham qisman eritmaga o‘tishini ko‘rsatdi. Trilon B asosidagi eritmalar esa xromning erishini kamaytirgan holda metallarning selektiv ajralishini ta’minlashi aniqlandi. Olingan natijalar galvanik shlamlarni ekologik xavfsiz qayta ishlash va ikkilamchi xomashyodan samarali foydalanishda muhim ahamiyatga ega.
Adabiyotlar
- Abdurahmonov, A. A., & Rahimov, Sh. Sh. (2018). Rangli metallurgiya asoslari. Toshkent: O‘qituvchi.
- Crundwell, F. K., Moats, M. S., Ramachandran, V., Robinson, T. G., & Davenport, W. G. (2011). Extractive metallurgy of nickel, cobalt and platinum group metals. Elsevier.
- Habashi, F. (1997). Handbook of extractive metallurgy (Vol. 2). Wiley-VCH.
- Ismoilov, X. T., & Qodirov, O. K. (2020). Elektrokimyoviy chiqindilarni qayta ishlash texnologiyasi. Kimyo va kimyoviy texnologiya, 4(2), 45–52.
- Nabiev, X. N. (2020). Metallurgik jarayonlarda issiqlik va massa almashinuv. Toshkent: Tafakkur.
- Qodirov, O. K., & Yusupov, B. T. (2019). Pirometallurgiya jarayonlari nazariyasi. Toshkent: Fan.
- Rahmonov, S. M. (2022). Avtogen eritish pechlari va Ausmelt texnologiyasi. Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti.
- Reddy, R. G., & Prabhakar, S. (2015). Hydrometallurgical processing of industrial sludge for non-ferrous metal recovery. Journal of Environmental Chemical Engineering, 3(4), 2765–2772.
- Rivera, I., Flores, M., & Patiño, F. (2018). Selective leaching of heavy metals from electroplating sludge. Hydrometallurgy, 181, 210–217.
- Tursunov, B. R., & Karimov, A. M. (2021). Galvanik chiqindilarni gidrometallurgik qayta ishlash usullari. O‘zbekiston konchilik xabarnomasi, 3(1), 66–73.
- Wang, J., & Chen, C. (2009). Biosorbents for heavy metals removal and their future. Biotechnology Advances, 27(2), 195–226.
- Yazawa, A. (1990). Flash smelting and bath smelting processes. Elsevier.
- Yusupov, B. T., & Erkaev, A. E. (2021). Rangli metallarning selektiv eritilish qonuniyatlari. Metallurgiya axborotnomasi, 5(3), 28–35.
- Ziyodullayev, S. A., & Po‘latov, N. Q. (2022). Sulfat kislotali eritmalarda metall ionlarining ajralish samaradorligi. Kimyo sanoati muammolari, 2(4), 74–81.
- Zhou, L., Li, Y., & Liu, H. (2017). Recovery of valuable metals from electroplating sludge by hydrometallurgical methods. Transactions of Nonferrous Metals Society of China, 27(9), 1964–1972.