QOG‘OZ ISHLAB CHIQARISH CHIQINDILARI VA O‘SIMLIK POLIMERLARI ASOSIDA MINERAL TUZLAR TO‘PLANISHIGA QARSHI EKOLOGIK TOZA INGIBITORLAR SINTEZI

Davronov S. S., Muxammadjonov H. J., Obidov S. B., Ismailov B. M. & Mengliyev S. S.


Annotatsiya

Ushbu tadqiqot qog‘oz ishlab chiqarish chiqindilari (texnik lignin) va kraxmal asosida mineral tuzlar cho‘kishiga qarshi yuqori samarali, ekologik toza ingibitor yaratishga bag‘ishlangan. Tadqiqot obyekti sifatida neft-gaz sanoatidagi texnologik suvlar tanlab olindi. Sintez jarayonida lignin funksional guruhlari formaldegid va sulfidlovchi reagentlar ishtirokida sulfometillanib, kraxmal bilan payvandlash (graft-polymerization) usulida biopolimerli kompozitsiya olindi. Mahsulot strukturasi IQ-spektroskopiya va elektron mikroskopiya yordamida tahlil qilindi. Tajriba natijalari sintez qilingan ingibitorning 95 °C gacha bo‘lgan haroratda mineral tuzlar (karbonatlar va sulfatlar) kristallanishini 94,5% gacha samarali to‘xtatishini ko‘rsatdi. Ingibitor ta'siri metall yuzasida adsorbsion plyonka hosil qilish va kalsiy ionlari bilan xelat komplekslar hosil qilib, tuz kristallarining o‘sish markazlarini bloklashga asoslangan. Tadqiqot natijalari texnologik uskunalarning ish muddatini uzaytirish va import o‘rnini bosuvchi reagentlar ishlab chiqarishda amaliy ahamiyatlidir.


Adabiyotlar

  1. N. Shabanova, F. F. Chausov, E. A. Naimushina, and I. S. Kazantseva, "Application of X-ray photoelectron spectroscopy for investigating the molecular structure of corrosion inhibitor – zinc complex of 1-hydroxyethylidene diphosphonic acid // " Journal of Structural Chemistry, 2011. vol. 52, pp. 113–118,
  2. B. N. Driker and N. V. Tsirulnikova, "Reagenty dlya obrabotki vody novogo pokoleniya" [New generation water treatment reagents], Energosberejenie i Vodopodgotovka, no. 3, 2011 p. 35.
  3. O. V. Ugryumov, T. N. Koltysheva, I. V. Aleshkina, and N. V. Monakhova, "Sostav dlya predotvrasheniya neorganicheskikh otlozheniy" [Composition for preventing inorganic deposits], Pat. RU 136721, 2011 May 10.
  4. P. J. Breen, H. H. Downs, and B. N. Diel, "Metal ion complexes for use as scale inhibitors," US Patent 5057228, 2011 Oct. 15.
  5. L. A. Shangaraeva and A. V. Petukhov, "Prognozirovanie obrazovaniya otlozheniy soley v neftyanykh skvazhinakh" [Forecasting the formation of salt deposits in oil wells], Sovremennye Problemy Nauki i Obrazovaniya, no. 1, 2013 p. 99.
  6. D. Yusupov, Kh. I. Kadirov, R. S. Tapilov, and S. M. Turabdjanov, "Razrabotka i issledovanie svoystv novykh ingibitorov otlozheniya mineralnykh soley" [Development and study of the properties of new mineral salt deposition inhibitors], Uzbekistan Journal of Oil and Gas, no. 3, 2001 pp. 26–27.
  7. G. D. Rakhmatullaeva, "Sintez i razrabotka tekhnologii novykh kompleksonov i ikh primenenie" [Synthesis and development of technology for new complexones and their application], Ph.D. dissertation, 2000 Tashkent.
  8. Kh. I. Kadirov, D. Yusupov, T. M. Mirkamilov, and S. M. Turabdjanov, "Anomalnye yavleniya v vodosnabzhenii i metody ikh preduprezhdeniya" [Anomalous phenomena in water supply and methods for their prevention], in Proc. Problems of Drinking Water Supply and Ecology, Tashkent: Universitet, 2002, pp. 131–142.
  9. Z. Amjad "Effect of some phosphonate scale inhibitors on the surface morphology of calcium carbonate crystals".2007.09.pp4-5
  10. Kirboga, E., & Oner, M. (2013). The effect of scale inhibitors on the morphology of calcium carbonate crystals. Journal of Crystal Growth, 380, 2018-pp225.