SINTETIK VA ANANAVIY YOQILG`ILARNI KOMPOUDLASH ASOSIDA EKOLOGIK VA EKSPLUATATSION XOSSALARI YAXSHILANGAN YOQILG’ILAR OLISH VA ULARNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI

Ro`ziyev A. T., Hayitov R. R. & Mavlonov S. B.


Annotatsiya

Maqolada sintetik GTL yoqilg‘isi va an’anaviy dizel fraksiyalarini turli nisbatlarda kompaundlash orqali olingan yoqilg‘i aralashmalarining fizik-kimyoviy hamda ekspluatatsion xossalari tadqiq etilgan. Tajribalar natijasida 22–60% GTL ulushida setan soni 58–63 gacha oshgani, zichlik 791–816 kg/m³ oralig‘ida shakllangani va kinematik qovushqoqlik 3.27–4.2 mm²/s diapazonida bo‘lgani aniqlandi. Oltingugurt miqdori 9.4–17.2 mg/kg gacha kamayib, politsiklik aromatik uglevodorodlar 2.9–3.8% ni tashkil etdi. Past harorat xossalari yaxshilanib, chegaraviy filtrlanuvchanlik harorati −10…−11 °C gacha pasaydi. Olingan natijalar GTL asosidagi kompaundlangan yoqilg‘ilar ekologik xavfsizligi va yonish samaradorligi yuqori ekanini ko‘rsatdi hamda EURO talablariga mos optimal tarkiblarni tanlash imkonini berdi.


Adabiyotlar

  1. International Energy Agency (IEA). World Energy Outlook 2023. – Paris: IEA Publications, 2023.
  2. European Environment Agency. Transport and Environment Report 2022. – Copenhagen, 2022.
  3. Heywood J.B. Internal Combustion Engine Fundamentals. – New York: McGraw-Hill, 2018.
  4. Dry M.E. The Fischer–Tropsch process: 1950–2000 // Catalysis Today. – 2002. – Vol. 71. – P. 227–241.
  5. Knothe G., Krahl J., Van Gerpen J. The Biodiesel Handbook. – AOCS Press, 2015.
  6. [6]. ExxonMobil Research and Engineering. GTL Diesel Fuel Blending Characteristics. – Technical Report, 2016.
  7. Lapuerta M., Armas O., Rodríguez-Fernández J. Effect of biodiesel fuels on diesel engine emissions // Progress in Energy and Combustion Science. – 2008. – Vol. 34. – P. 198–223.