O‘SIMLIK EKSTRAKTLARI BILAN BOYITILGAN ATIR SOVUNLARNING ANTIOKSIDANT VA MIKROBIOLOGIK BARQARORLIGINI TADQIQ ETISH

Shodiyeva S. N. & Majidova N. K.


Annotatsiya

Maqolada o‘simlik ekstraktlari bilan boyitilgan atir sovunlarning antioksidant salohiyati, mikrobiologik barqarorligi va sifat ko‘rsatkichlarini baholash bo‘yicha zamonaviy ilmiy yondashuvlar tahlil qilindi. Adabiyotlar sharhi shuni ko‘rsatadiki, fenolik birikmalar, flavonoidlar, organik kislotalar va ayrim efir moylari sovun tarkibida ikki tomonlama funksiyani bajarishi mumkin: ular erkin radikallarni neytrallashga yordam beradi va ma’lum darajada mikroorganizmlar o‘sishini cheklaydi. Biroq tabiiy xomashyoning murakkab tarkibi, partiyalararo o‘zgaruvchanligi, allergenlar, og‘ir metallar, pestitsid qoldiqlari va mikrobiologik kontaminatsiya xavfi sababli bunday mahsulotlar standartlashtirilgan xavfsizlik nazoratisiz bozorga chiqarilmasligi kerak. Maqolada DPPH/ABTS/FRAP, umumiy fenolik modda (TPC), pH, ko‘piklanish, umumiy yog‘ kislotalari miqdori, erkin ishqor, namlik, umumiy mikroblar soni, patogen mikroorganizmlar yo‘qligi va ISO 11930 challenge-test mezonlari asosida kompleks baholash modeli taklif etildi.


Adabiyotlar

  1. Zaiton S.N.A.H., Azman H.A., Hambali N., Onn M., Mohamad S.N., Mustafa M.H. Physicochemical properties of herbal soap made from Averrhoa bilimbi leaf and Flos lonicerae. Malaysian Journal of Science, 2024, 43(1), pp. 1–10. DOI: 10.22452/mjs.vol43no1.1.
  2. Nova J.F. et al. Comprehensive evaluation of physico-chemical, antioxidant, and antimicrobial properties in commercial soaps: A study on bar soaps and liquid hand wash. Heliyon, 2025, 11(4), e41614. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e41614.
  3. Nowruzi B., Alibabaei M. Study of the antimicrobial and antioxidant activity of lipsticks and soaps made with phycoerythrin coated with chitosan extracted from the cyanobacterium Aliinostoc oryzae. The Microbe, 2024, 5, article 100215. DOI: 10.1016/j.microb.2024.100215.
  4. Gălbău C.Ș. et al. The Potential of Plant Extracts Used in Cosmetic Product Applications—Antioxidants Delivery and Mechanism of Actions. Antioxidants, 2024, 13(11), article 1425. DOI: 10.3390/antiox13111425.
  5. Manful M.E., Ahmed L., Barry-Ryan C. Cosmetic Formulations from Natural Sources: Safety Considerations and Legislative Frameworks in the European Union. Cosmetics, 2024, 11(3), article 72. DOI: 10.3390/cosmetics11030072.
  6. Zhang Z. et al. Research Progress on the Antibacterial Activity of Natural Flavonoids. Antibiotics, 2025, 14(4), article 334. DOI: 10.3390/antibiotics14040334.
  7. Baliyan S. et al. Determination of Antioxidants by DPPH Radical Scavenging Activity and Quantitative Phytochemical Analysis of Ficus religiosa. Molecules, 2022, 27(4), article 1326. DOI: 10.3390/molecules27041326.
  8. ISO 11930:2019 Cosmetics — Microbiology — Evaluation of the antimicrobial protection of a cosmetic product. International Organization for Standardization, 2019, 22 pages; Amendment 1:2022.
  9. ISO 17516:2014 Cosmetics — Microbiology — Microbiological limits. International Organization for Standardization, 2014, 5 pages.
  10. Regulation (EC) No 1223/2009 Regulation of the European Parliament and of the Council on cosmetic products. Official Journal of the European Union, 2009, 151 pages.