ZAMONAVIY OAVDA GAZETA TILINING SODDALASHUVI VA OMMAVIYLASHUVI
Urakova H. A.
Annotatsiya
Mazkur maqolada zamonaviy ommaviy axborot vositalari (OAV) tizimida gazeta tilining soddalashuvi va ommaviylashuvi jarayonlari lingvistik jihatdan keng tahlil qilinadi. Tadqiqotda gazeta tilining publitsistik uslub doirasidagi funksional xususiyatlari, uning leksik, grammatik va stilistik o‘zgarishlari hamda kommunikativ vazifalari ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy media muhit, xususan, internet jurnalistikasi va raqamli platformalarning rivojlanishi gazeta tiliga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani o‘rganiladi. Ushbu jarayon natijasida matnlarda soddalik, qisqalik, aniqlik va ommaviy auditoriyaga moslashuv kuchayib borayotgani kuzatiladi. Bundan tashqari, gazeta tilida og‘zaki nutqqa xos elementlarning kirib kelishi, ekspressivlik va ta’sirchanlikning ortishi ham muhim tendensiya sifatida qayd etiladi. Tadqiqot davomida gazeta matnlarining kommunikativ samaradorligini oshirishda til birliklarining tanlanishi, jurnalistik klishelar va standart ifodalar qo‘llanilishi ham tahlil qilinadi. Natijalar gazeta tilining barqaror emas, balki jamiyat ehtiyojlari va texnologik rivojlanish bilan uzviy bog‘liq holda doimiy o‘zgarib boruvchi dinamik lingvistik tizim ekanligini ko‘rsatadi.
Adabiyotlar
- Hojiev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 2002.
- Rahimov A. Umumiy tilshunoslik asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2018.
- Shodmonov Sh. Funksional uslublar va o‘zbek tili stilistikasi. – Toshkent: Fan, 2015.
- Qodirov T. Publitsistik uslub va matbuot tili. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019.
- Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
- Bell A. The Language of News Media. – Oxford: Blackwell, 1991.
- Fairclough N. Media Discourse. – London: Edward Arnold, 1995.
- Zamonaviy gazeta va internet nashrlari materiallari (2023–2026 y.).
- Atanazarova Sh. B. O‘zbek tilida maishiy mavzudagi reklama matnida illokutsiya va perlokutsiyani ifodalovchi vositalar // Ilm sarchashmalari. – Urganch: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, 2025. – № 12/1 (dekabr). – B. 181–185
- Atanazarova, Sh. B. (2025). Reklama matnida perlokutsiya va illokutsiyani ifodalovchi vositalar. Filologiya va pedagogika ilmiy-metodik jurnal, (3(7)), 68–70.
- Atanazarova, Sh. B. (2026). O‘zbek tilida maishiy mavzudagi reklama matnida illokutsiya va perlokutsiyani ifodalovchi vositalar. Global Conference on Multidisciplinary Research and Innovation, Berlin. https://econferencia.com
- Avezova N. S. Ingliz tilida qo‘l harakatini ifodalovchi ayrim leksemalarning tarjima lug‘atlarda berilishi. Mezhdunarodnyy nauchno-obrazovatelnyy elektronnyy zhurnal “Obrazovanie i nauka XXI veke”, 2021, № 21 (1), 1299–1313.