ISH JOYI ERGONOMIKASINING ISHLAB CHIQARISHDAGI JAROHATLANISH KO‘RSATKICHLARIGA TA’SIRI
Zaripova M. D.
Annotatsiya
Mazkur maqolada ish joyi ergonomikasining ishlab chiqarish korxonalarida mehnat xavfsizligi va jarohatlanish ko‘rsatkichlariga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotda ergonomik omillarning ishchi organizmiga ta’siri, noqulay mehnat sharoitlarining kasbiy jarohatlanish va kasb kasalliklariga olib keluvchi omillari hamda ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri o‘rganildi. Ergonomik xavflarni baholashda kuzatuv, statistik tahlil va taqqoslash usullaridan foydalanildi. Natijalar ish joylarining ergonomik jihatdan noto‘g‘ri tashkil etilishi charchoq, mushak-skelet tizimi kasalliklari va ishlab chiqarishdagi jarohatlanish darajasining ortishiga sabab bo‘lishini ko‘rsatdi. Ergonomik talablar asosida tashkil etilgan ish joylari esa mehnat unumdorligini oshirib, xavf va baxtsiz hodisalarni kamaytirishi aniqlandi. Tadqiqot yakunida ishlab chiqarish korxonalarida ergonomik monitoring tizimini joriy etish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
Adabiyotlar
- International Labour Organization. Safety and health at the heart of the future of work. Geneva: ILO, 2020.
- International Labour Organization. World Statistic on Occupational Safety and Health. Geneva: ILO, 2022.
- World Health Organization. Healthy workplaces: a model for action. Geneva: WHO, 2021.
- ISO 45001:2018. Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use.
- ISO 6385:2016. Ergonomic principles in the design of work systems.
- ISO 11228-1:2021. Ergonomics — Manual handling — Lifting, lowering and carrying.
- ISO 11226:2000. Ergonomics — Evaluation of static working postures.
- O‘zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni. Toshkent.
- O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi. Toshkent.
- O‘z DSt ISO 45001:2020. Mehnat xavfsizligi va sog‘liqni saqlash menejmenti tizimlari.
- Bridger R.S. Introduction to Human Factors and Ergonomics. CRC Press, 2021.
- Dul J., Weerdmeester B. Ergonomics for Beginners: A Quick Reference Guide. CRC Press, 2021.
- Karwowski W., Salvendy G. Handbook of Human Factors and Ergonomics. Wiley, 2021.
- Kroemer K.H.E., Grandjean E. Fitting the Task to the Human: A Textbook of Occupational Ergonomics. CRC Press, 2020.
- Helander M. A Guide to Human Factors and Ergonomics. CRC Press, 2021.
- Chaffin D.B., Andersson G.B.J., Martin B.J. Occupational Biomechanics. Wiley, 2020.
- Pheasant S., Haslegrave C.M. Bodyspace: Anthropometry, Ergonomics and the Design of Work. CRC Press, 2021.
- Sanders M.S., McCormick E.J. Human Factors in Engineering and Design. McGraw-Hill, 2020.
- Tayyari F., Smith J.L. Occupational Ergonomics: Principles and Applications. Springer, 2022.
- Wilson J.R. Fundamentals of Systems Ergonomics and Human Factors. Applied Ergonomics, 2021.
- da Costa B.R., Vieira E.R. Risk factors for work-related musculoskeletal disorders: a systematic review. Occupational Medicine, 2020.
- Oakman J., Macdonald W., Kinsman N. Work-related musculoskeletal disorders: current evidence and workplace prevention. Applied Ergonomics, 2021.
- Eatough E.M., Way J.D., Chang C.H. Understanding the link between psychosocial work stressors and work-related musculoskeletal complaints. Journal of Occupational Health Psychology, 2020.
- Punnett L., Wegman D.H. Work-related musculoskeletal disorders: the epidemiologic evidence and the debate. Journal of Electromyography and Kinesiology, 2020.