NEFT – KIMYO XOMASHYOSIDAN DORI VOSITALARI SINTEZIDA FOYDALANISHNING ZAMONAVIY HOLATI VA ISTIQBOLLARI

Tojiboyeva N. M. & Adizov B. Z.


Annotatsiya

Mazkur maqolada neft-kimyo sanoati mahsulotlarining farmatsevtika sohasidagi o‘rni va dori vositalarini yaratishdagi ahamiyati nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Neft kimyosi sanoati farmatsevtika uchun muhim xomashyo manbai hisoblanadi. Aromatik uglevodorodlar BTK (benzol, toluol, ksilol) ko‘plab biologik faol moddalar sintezida asosiy reagent sifatida qo‘llaniladi. Petrokimyoviy (Petro – neft, neft kimyosi ma’nosida keladi) mahsulotlar organik sintez, polimer kimyosi hamda farmatsevtik preparatlar ishlab chiqarishda keng foydalaniladi. Tadqiqotda neftni qayta ishlashdan olinadigan aromatik va alifatik uglevodorodlarning dori preparatlari sintezidagi ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Xususan, benzol, fenol va boshqa intermediatlarning zamonaviy tibbiyotda keng qo‘llaniladigan dori guruhlarini shakllantirishdagi ro‘li yoritilgan. Shuningdek, maqolada sohaning bugungi holati baholanib, dori vositalari ishlab chiqarishni mahalliylashtirish va xomashyo bazasini optimallashtirishning istiqbolli yo‘nalishlari ko‘rsatib o‘tilgan.


Adabiyotlar

  1. Speight J.G. The Chemistry and Technology of Petroleum. – 5th ed. – Boca Raton: CRC Press, 2014. – 944 p.
  2. Speight J.G. Handbook of Petrochemical Processes. – Boca Raton: CRC Press, 2019. – pp. 467–486.
  3. Gary J.H., Handwerk G.E., Kaiser M.J. Petroleum Refining: Technology and Economics. – 5th ed. – Boca Raton: CRC Press, 2007. – 464 p.
  4. Weissermel K., Arpe H.-J. Industrial Organic Chemistry. – 4th ed. – Weinheim: Wiley-VCH, 2003. – 514 p.
  5. Olah G.A., Molnár Á. Hydrocarbon Chemistry. – 2nd ed. – Hoboken: Wiley-Interscience, 2003. – 871 p.
  6. Smith M.B., March J. March’s Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms and Structure. – 7th ed. – New York: Wiley, 2013. – 2072 p.
  7. Caldwell J.R. Pharmaceutical Chemistry and Petrochemistry: Exploring Their Interconnection // Journal of Applied Chemical Sciences. – 2021. – Vol. 15. – No. 2. – P. 112–125.