BIURET–METAFOSFAT KISLOTA TIZIMLARINING TURLI NISBATLARDA SINTEZI VA INFRAQIZIL SPEKTROSKOPIK TAHLILI

G‘aybulloyeva F. F., Xoliqova G. Q., Mardonov O. M., Narzullayeva M. R. & Ganiyev B. S.


Annotatsiya

Ushbu ishda biuret va metafosfat kislota asosida turli molyar nisbatlarda (1:0.25; 1:0.5; 1:0.75) sintez qilingan tizimlarning tuzilishi infraqizil (IQ) spektroskopiya usuli yordamida o‘rganildi. Olingan natijalar N–H, C=O va P=O funksional guruhlarining tebranish chastotalaridagi siljishlar orqali molekulalararo o‘zaro ta’sirlar mavjudligini ko‘rsatdi. Metafosfat kislota miqdori ortishi bilan vodorod bog‘lari kuchayishi, proton almashinuvi jarayonlari yuzaga kelishi va strukturaviy qayta tashkil topish sodir bo‘lishi aniqlandi. Eng yuqori o‘zgarishlar 1:0.75 nisbatda kuzatildi. Tadqiqot natijalari ushbu tizimlarning kompleks tuzilishini hamda ularning amaliy qo‘llanilish imkoniyatlarini asoslashda muhim ahamiyatga ega.


Adabiyotlar

  1. Gross A. et al. Biuret — a crucial reaction intermediate: crystal-structure elucidation and in situ diffractometric, vibrational and thermal characterisation // Chemistry — A European Journal. – 2020. – Vol. 26. – P. 14366–14376.
  2. Wang Y. et al. Synthesis, optical characterization, and thermal decomposition of complexes based on biuret ligand // International Journal of Inorganic Chemistry. – 2016. – Article ID 5471818. – 9 p.
  3. Ilyukhin A.B. et al. Synthesis, IR spectra, and structures of double metaphosphates MNi(PO3)3 (M = Na or K) // Russian Journal of Inorganic Chemistry. – 2003. – Vol. 48. – P. 1501–1506.
  4. Nakamoto K. Infrared and Raman Spectra of Inorganic and Coordination Compounds. Part B. – 6th ed. – New York: Wiley, 2009. – 415 p.
  5. Narzullayeva M.R., Xoliqova G.Q., Mardonov O‘.M., Ganiyev B.Sh. Biuretning metafosfat kislotasi bilan birikmalarining kvant-kimyoviy tavsifi / “Tafakkur va talqin” mavzusidagi Respublika miqyosidagi ilmiy-amaliy anjuman to‘plami. – Buxoro, 2026. 15-may. – B. 196-204.
  6. Xoliqova G.Q., Narzullayeva M.R., Mardonov O‘.M., Ganiyev B.Sh. Biuret va metafosfat kislotalari molekulyar komplekslari IQ-spektroskopik tahlili / “Tafakkur va talqin” mavzusidagi Respublika miqyosidagi ilmiy-amaliy anjuman to‘plami. – Buxoro, 2025. 15-may. – B. 92-95.
  7. Kholikova G.K., Mardonov U.M., Ganiev B.Sh. Synthesis, spectroscopic characterization and theoretical investigation of biuret-metaphosphate molecular complexes: a combined experimental and DFT study // Oriental journal of medicine and natural sciences, 2025. Vol. 2. – № 4. – P. 34-45.
  8. Mardonov O‘.M., G.Q.Xoliqova, Ganiyev B.Sh. Mochevina va biuret asosidagi kompleks birikmalar tadqiqotlari”. Monografiya. – Toshkent: Kamolot, 2025. – 200 b.
  9. Socrates G. Infrared and Raman Characteristic Group Frequencies: Tables and Charts. – 3rd ed. – Chichester: Wiley, 2001. – 347 p.
  10. Kedzia B.B., Armendarez P.X., Nakamoto K. Infra-red spectra and normal co-ordinate analyses of metal biuret complexes // Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. – 1968. – Vol. 30, No. 3. – P. 849–860.