ДИАЛДЕГИДКАРБОКСИМЕТИЛЦЕЛЛЮЛОЗА/СЕРИЦИН АСОСИДАГИ БИОПОЛИМЕР МАТРИЦАДА КУМУШ НАНОЗАРРАЛАРИНИНГ СИНТЕЗИ

Йўлдошов Ш. А., Юнусов Ҳ. Э., Шарибов И. И., Ғойибназаров И. Ш., Норбоева Ж. С. & Саримсаков А. А.


Annotatsiya

Ушбу тадқиқотда диалдегидкарбоксиметилцеллюлоза (ДКМЦ) ва ипак серицини асосида пайванд сополимер матрицасида кумуш нанозарраларини (Ag НЗ) шакллантириш жараёни ўрганилди. ДКМЦ таркибидаги альдегид гуруҳлари ва серициннинг амин гуруҳлари ўртасида Шифф асослари ҳосил бўлиши натижасида барқарор биополимер тармоқ ҳосил қилинди, бу эса нанозарраларни бир вақтнинг ўзида редукция қилиш ва стабилизациялаш имконини берди. Кумуш ионларининг фотонурлантириш таъсирида металл шаклига ўтиши ва полимер матрица билан ўзаро таъсир механизми комплекс равишда таҳлил қилинди. Ҳосил бўлган нанокомпозитларнинг тузилиши ва морфологияси ИҚ-Фурье, УБ- спектроскопия усуллари орқали тавсифланди. Тадқиқот натижаларига кўра, 30–90 нм ўлчамдаги сферик ва игнасимон шаклга эга бўлган барқарор кумуш нанозарралари полимер матрицада бир текис тақсимланган ҳолда ҳосил бўлиши аниқланди. Олинган натижалар ДКМЦ/серицин асосидаги биополимер тизимларни функционал нанокомпозитлар сифатида қўллаш, хусусан, антимикроб материаллар яратишда катта истиқболга эга эканлигини кўрсатади.


Adabiyotlar

  1. Klemm, D., Heublein, B., Fink, H.P., & Bohn, A. (2018). Cellulose: Fascinating biopolymer and sustainable raw material. Angewandte Chemie International Edition, 57, 137–152.
  2. Habibi, Y. (2018). Key advances in the chemical modification of nanocelluloses. Chemical Society Reviews, 47, 1519–1542.
  3. Isikgor, F.H., & Becer, C.R. (2018). Lignocellulosic biomass: A sustainable platform for the production of bio-based chemicals and polymers. Polymer Chemistry, 9, 382–399.
  4. George, J., & Sabapathi, S.N. (2019). Cellulose nanocrystals: Synthesis, functional properties, and applications. Carbohydrate Polymers, 218, 240–257.
  5. Rahman, M.S., Hasan, M.S., Nitai, A.S., et al. (2021). Recent developments of carboxymethyl cellulose. Polymers, 13, 1345.
  6. Roy, D., Semsarilar, M., Guthrie, J.T., & Perrier, S. (2019). Cellulose modification by polymer grafting. Progress in Polymer Science, 88, 125–151.
  7. Li, J., Cai, W., Gao, J., et al. (2020). Functional cellulose-based materials. Carbohydrate Polymers, 231, 115734.
  8. Zhao, Z., Gao, J., Cai, W., et al. (2023). Oxidized CMC-based hydrogels for drug delivery. European Polymer Journal, 199, 112437.
  9. Sethi, S., Kaith, B.S., Kaur, M., et al. (2020). Dialdehyde CMC-based hydrogels. Journal of Chemical Sciences, 132, 15.
  10. Goyibnazarov, I.S., Yuldoshov, S.A., et al. (2025). Physicochemical characteristics of DCMC/sericin copolymer. Journal of Polymer Research, 32, 205.
  11. Heinze, T., Koschella, A., & Kull, A.H. (2018). Cellulose derivatives. Cellulose Chemistry and Technology, 52, 113–130.
  12. Dash, R., et al. (2021). Polysaccharide-protein composites. International Journal of Biological Macromolecules, 182, 1325–1345.
  13. Ahmed, S., Ahmad, M., Swami, B.L., & Ikram, S. (2018). Green synthesis of silver nanoparticles. Journal of Advanced Research, 7, 17–28.
  14. Iravani, S. (2019). Green synthesis of metal nanoparticles. Green Chemistry, 21, 173–185.
  15. Dhand, C., et al. (2021). Biopolymer-based nanocomposites. Biotechnology Advances, 45, 107653.
  16. Yunusov, K. E., Sarymsakov, A. A., Jalilov, J. Z. O., & Аtakhanov, A. A. O. (2021). Physicochemical properties and antimicrobial activity of nanocomposite films based on carboxymethylcellulose and silver nanoparticles. Polymers for Advanced Technologies, 32(4), 1822-1830.
  17. Singh, P., et al. (2021). Biological synthesis of nanoparticles. Nanomaterials, 11, 152.
  18. Khan, I., Saeed, K., & Khan, I. (2019). Nanoparticles: Properties and applications. Arabian Journal of Chemistry, 12, 908–931.
  19. Ahmed, S., et al. (2022). Cellulose-based nanocomposites. Carbohydrate Polymers, 275, 118704.
  20. Goyibnazarov, I. S., Yuldoshov, S. A., Sarymsakov, A. A., Yunusov, K. E., Yarmatov, S. S., & Shukurov, A. I. (2025). & Wan, Y.(2025). Mikroto‘lqinli pechda ishlov berish orqali dialdegid karboksimetilselülozini olish. Polimer texnologiyasidagi yutuqlar, 1, 9917563..
  21. Chen, X., et al. (2022). Biopolymer-based nanomaterials. Materials Science and Engineering C, 132, 112541.
  22. Li, X., et al. (2023). Functional nanocomposites. International Journal of Biological Macromolecules, 224, 1260–1275.
  23. Zhang, Y., et al. (2020). Nanocomposite hydrogels. ACS Applied Materials & Interfaces, 12, 45678–45690.
  24. 14. Yunusov, K. E., Sarymsakov, A. A., Jalilov, J. Z. O., & Аtakhanov, A. A. O. (2021). Physicochemical properties and antimicrobial activity of nanocomposite films based on carboxymethylcellulose and silver nanoparticles. Polymers for Advanced Technologies, 32(4), 1822-1830.
  25. Huang, J., et al. (2022). Polysaccharide nanocomposites. Carbohydrate Polymers, 278, 118943.
  26. Xu, Y., et al. (2023). Functional biomaterials. Journal of Materials Chemistry B, 11, 2345–2360.
  27. Goyibnazarov, I. S. U., Yuldoshov, S. A., Yarmatov, S. S., Yunusov, K. E., Sarymsakov, A. A., Shukurov, A. I. U., ... & Inkhonova, A. (2025). Physico-chemical characteristics of dialdehyde carboxymethylcellulose/sericin graft copolymer. Journal of Polymer Research, 32(6), 205.