QO‘SHMA SO‘ZLARNING NUTQ MADANIYATIDAGI AHAMIYATI VA STILISTIK VAZIFALARI

Ashirova M. T.


Annotatsiya

Mazkur o‘zbek tilidagi qo‘shma so‘zlarning nutq madaniyatidagi o‘rni va ularning stilistik vazifalari keng va batafsil tahlil qilinadi. Qo‘shma so‘zlarning shakllanish xususiyatlari, turlari, morfologik va leksik-semantik jihatlari ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, ularning nutqdagi funksiyalari, ya’ni aniqlik, ixchamlik, ravonlik va ifodaning boyligini oshirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida qo‘shma so‘zlarning badiiy, publitsistik va ilmiy-ommabop matnlarda qo‘llanilishi, ularning turli uslublarda yaratadigan stilistik ta’sirchanligi va ifodaviy imkoniyatlari misollar bilan tahlil qilinadi. Natijada, qo‘shma so‘zlarning nutqni aniq, mantiqiy, ixcham va ta’sirchan ifodalashdagi ahamiyati ochib beriladi. Bu ularni tilning kommunikativ va badiiy imkoniyatlarini boyituvchi vosita sifatida ko‘rsatadi. Shuningdek, maqolada qo‘shma so‘zlarning stilistik vosita sifatidagi o‘rni, ularning nutqni boyitish va obrazlilikni oshirishdagi roli alohida ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilshunosligida qo‘shma so‘zlarni chuqurroq o‘rganishga xizmat qiladi, ularni tarjima va didaktik materiallarda qo‘llashga asos yaratadi. Shu bilan birga, maqola nutq madaniyati va stilistik tadqiqotlar sohasida yangi ilmiy qarashlar va tavsiyalarni ilgari suradi.


Adabiyotlar

  1. Qodirov, M. X. “O‘zbek tilshunosligi asoslari”, Toshkent: Fan, 2005, 152–bet.
  2. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Morfologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2010. – 123-bet.
  3. Tursunov, A. “O‘zbek tilida qo‘shma so‘zlar va ularning leksik xususiyatlari”, Toshkent: Fan, 2010, 45-bet.
  4. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Talqin, 2005. – 98-bet.
  5. Nurmonov A., Mahmudov N. O‘zbek tilshunosligi asoslari. – Toshkent: Fan, 2012. – 145-bet.
  6. Atanazarova Sh. B. Reklama matnida perlokutsiya va illokutsiyani ifodalovchi vositalar // Filologiya va pedagogika ilmiy-metodik jurnal. – 2025. – № 3 (7). – B. 68–70.
  7. Qodirov M. X. Hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma so‘zlar masalasi. – Toshkent: Fan, 2001. – 67-bet.
  8. Atanazarova Sh. B. O‘zbek tilida maishiy mavzudagi reklama matnida illokutsiya va perlokutsiyani ifodalovchi vositalar // Global Conference on Multidisciplinary Research and Innovation: xalqaro ilmiy konferensiya materiallari (Berlin, Germaniya, 2-fevral 2026 yil, onlayn). – URL: https://econferencia.com
  9. Avezova N. S. The Study of the Lexicology of Verbs of Motion in the Uzbek Language. Pedagogik tadqiqotlar jurnali, 2024, № 2.
  10. Atanazarova Sh. B. O‘zbek tilida maishiy mavzudagi reklama matnida illokutsiya va perlokutsiyani ifodalovchi vositalar // Ilm sarchashmalari. – Urganch: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, 2025. – № 12/1 (dekabr). – B. 181–185
  11. Avezova N. S. Ingliz tilida qo‘l harakatini ifodalovchi ayrim leksemalarning tarjima lug‘atlarda berilishi. Mezhdunarodnyy nauchno-obrazovatelnyy elektronnyy zhurnal “Obrazovanie i nauka XXI veke”, 2021, № 21 (1), 1299–1313.