METANNI OKSIXLORLASH JARAYONIDA ISHLATILADIGAN KATALIZATORLARNING TUZILISHI VA SINOV NATIJALARI TAHLILI
Javxarov J. J., Hikmatova H. I. & Ziyatova F. Q.
Annotatsiya
Ushbu maqolada metanni oksixlorlash jarayonida qo‘llaniladigan katalizatorlarning tarkibi, xossalari va samaradorligi o‘rganib chiqilgan. Asosan mis (II) xlorid asosidagi katalizatorlarning selektivligi , faolligi va sanoatda qo‘llash imkoniyatlari tahlil qilingan . Tajribalarda lantan va ishqoriy metall xloridlarining katalizator tarkibiga qo‘shilishi uning barqarorligi va faolligini oshirishi aniqlangan. Metanni oksixlorlash jarayonida asosiy mahsulot sifatida metilxlorid hosil bo‘lishi, uning selektivligi esa reaksiyaning bosim, harorat va katalizator tarkibiga bog‘liqligi aniqlangan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, optimal sharoitlarda yuqori selektivlikka erishiladi, bu sanoat uchun muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, reaksiyaning mexanizmi, gipoxlorit hosil bo‘lish bosqichi orqali kechishi ko‘rsatilgan. Harorat ko‘tarilishi bilan metan konversiyasi ortishi, lekin selektivlikning kamayishi tajribalarda kuzatilgan. Bosimning ta’siri esa kam ahamiyatli ekanligi aniqlangan. Olingan natijalar metan oksixlorlash jarayonini optimallashtirish va samarali katalizatorlar yaratishda muhim ilmiy asos bo‘ladi.
Adabiyotlar
- Muradov K. M., Fajzullaev N. I. Technology for producing the ethylene using the reaction of the oxidizing condensation of methane //Khimicheskaya Promyshlennost. – 2003. –
- Bukhorov A. Q., Aslanov S. C., Fayzullaev N. I. Conversion of dimethyl ether to lower olefines //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2022. – Т. 2432. – №. 1. – С. 050011.
- Трегер Ю.А., Розанов В.Н., Тимошенко А.В. Получение низших олефинов из природного газа через синтез и пиролиз хлористого метила // Газохимия, 2010, № 2. С. 44–50.
- Izadbakhsh A., Farhadi F., Khorasheh F., Sahebdelfar S., Asadi M., Feng Y.Z. // Effect of SAPO-34’s composition on its physico-chemical properties and deactivation in MTO process // Appl. Catal. A:General. 2009. V. 364. P. 48–56
- Wei Y., Zhang D., Xu L., Chang F. Synthesis, characterization and catalytic performance of metal-incorporated SAPO-34 for chloromethane transformation to light olefins // Catalysis Today. 2008. V. 131. P. 262–269.
- Svelle S., Aravinthan S., Bjørgen M., Lillerud K.-P., Kolboe S., Dahl I.M., Olsbye U. The methyl halide to hydrocarbon reaction over H-SAPO-34 // J. Catalysis. 2006. V. 241. № 2. P. 243–254.
- Моисеев И.И. Газ и этилен. Альтернатива нефти – есть // Chem. J. (Химический журнал). 2008. № 4. С. 28–31.
- Трегер Ю.А., Розанов В.Н., Тимошенко А.В. Получение низших олефинов из природного газа через синтез и пиролиз хлористого метила // Газохимия, 2010, № 2. С. 44–50.
- Zhao T-S., Takemoto T., Tsubaki N. Direct synthesis of propylene and light olefins from dimethyl ether catalyzed by modified H-ZSM-5. // Catalysis Communications. -2006. -V. 7. -P. 647.
- Chen J.Q., Vora B.V. Most recent developments in ethylene and propylene production from natural gas using the UOP/Hydro MTO process. // 7th Natural Gas conversion Symposium. Dalian, China, June 6-10. -2004. -abs. 1-01-071
- Chen J.Q., Vora B.V., Pujadо P.R., Grоnvold Е., Fuglerud T., Kvisle S. Most recent developments in ethylene and propylene production from natural gas using the UOP/Hydro MTOprocess // 7 th Natural Gas conversion Symposium, Dalian, China, June 6-10, 2004, abs. 1-01-071.
- Трегер Ю.А., Розанов В.Н., Соколова С.В., Мурашова О.П. Получение этилена и пропилена из природного газа через промежуточный синтез хлористого метила и последующий его каталитический пиролиз // Катализ в промышленности. 2012. № 3. С. 15–20.
- . Меньшиков В.А., Лякишев Г.Г., Апельбаум А.Л., Гольдштейн Л.Х. Технология получения этилена из природного газа и проблемы каталитической окислительной димеризации метана. Газохимия в ХХ веке. Проблемы и перспективы: Тр. Моск. семин. по газохимии 2000-2002 гг. / Под ред. проф. А.И. Владимирова и чл.-корр. РАН А.Л. Лапидуса; РГУ нефти и газа им. И.М. Губкина. - М., 2003. -С. 68-76.
- Свейти Т. Тенденции в развитии нефтеперерабатывающей промышленности мира: состояние и перспективы. // Нефтегазовые технологии, 2006. -№ 1. -С. 59.
- Wei Y., Zhang D., Liu Z., Su B-L. Highly efficient catalytic conversion of chloromethane to light olefins over HSAPO-34 as studied by catalytic testing and in situ FTIR. //Journal of Catalysis. -2006. -V. 238. -P. 46.
- Natural gas production [Electronic resource] // Global Energy Statistical Yearbook 2011. 2010. URL: https://yearbook.enerdata.net/2010/world-natural-gas-production-in- 2010.html.
- Derouane E.G., Parmon V., Lemos F., Ribeiro F.R. Sustainable Strategies for the Upgrading of Natural Gas: Fundamentals, Challenges, and Opportunities. 2005. Р. 403— 412.
- Obrzut D.L., Adekkanatu Р.М. Reducing methane formation in methanol to olefins reaction on methal impregnated SAPO-З4 molecular sieve. // React. Kinet. Catal. Lett. 2003. Vol. 80, № 1. Р. 113-121.
- John Q.C., Bozzano А., Clover В., Fuglerud Т., Kvisle Ѕ. Recent advancement in ethilene and propylene production using the UOP/Hydro MTO process. // Catalysis Today. 2005. № 106. Р. 103-107.
- Трегер Ю.А., Розанов В.Н., Луньков С.А., Мурашова О.П., Дасаева Г.С. Каталитический пиролиз метилхлорида для получения этилена и пропилена. // Катализ в промышленности, 2009. -№ 2. -С. 14.