IQLIM O‘ZGARISHLARINI STATISTIK VA REGRESSIYA MODELLARI ASOSIDA BAHOLASH: FARG‘ONA VILOYATI MISOLIDA

Rahimov Q. O. & No‘monova M. A.


Annotatsiya

Ushbu maqolada Farg‘ona viloyatida iqlim o‘zgarishlarini statistik va regressiya modellari asosida baholash masalasi tadqiq etiladi. Tadqiqotda hududning o‘rtacha yillik harorati va yog‘in miqdori asosiy iqlim ko‘rsatkichlari sifatida tanlanib, ularning vaqt bo‘yicha o‘zgarish dinamikasi tahlil qilinadi. Statistik tahlil, korrelatsion yondashuv va chiziqli regressiya modeli yordamida iqlim ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik hamda ularning o‘zgarish tendensiyasi aniqlanadi. Olingan natijalar Farg‘ona viloyatida harorat va yog‘in rejimidagi o‘zgarishlarni ilmiy asosda baholash imkonini beradi. Maqola natijalari hududiy ekologik monitoring, suv resurslarini boshqarish va qishloq xo‘jaligi jarayonlarini rejalashtirishda amaliy ahamiyat kasb etadi.


Adabiyotlar

  1. IPCC. Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. — Geneva: Intergovernmental Panel on Climate Change, 2023.
  2. World Meteorological Organization. State of the Global Climate 2024. WMO-No. 1368. — Geneva: World Meteorological Organization, 2025.
  3. World Bank Group; Asian Development Bank. Climate Risk Country Profile: Uzbekistan. — Washington, D.C.: World Bank Group, 2021.
  4. UNECE. National State of the Environment Report: Uzbekistan. — Geneva: United Nations Economic Commission for Europe, 2024.
  5. Chub V.E. Climate Change: Educational Guide for University Students of the Republic of Uzbekistan. — Tashkent, 2005.
  6. Muhitdinov I.I., Maxammadov Z.Z. Farg‘ona vodiysining iqlimi va yog‘inlari // PEDAGOGS international research journal. — 2022. — Vol. 2, № 1. — B. 49–52. — DOI: 10.5281/zenodo.5878396.
  7. Arziqulov M.M., Shermuxamedov U.A. Farg‘ona vodiysi misolida harorat o‘zgarishi tahlili // Ilmiy to‘plam materiallari. — 2025. — B. 496–499.
  8. Kuzibaeva O., Ulengov R., Muminov D., Boratov A., Mahkamov J., Umarov J. Climate Change and its Impact on Southern Fergana Landscapes // J Open. — 2025. — Vol. 1, № 2. — P. 17–23. — DOI: 10.70728/jopen.be.0225.004.
  9. Khalmatjanov M., Toshpulatov R., Ismailova A. Change in Precipitation in Uzbekistan in the Period 1961–1990 and Later Years // Scientific article. — 2020. — P. 1–10.
  10. Qoʻziboyeva O.M. Climate Change Impacts on Agricultural Landscapes in the Fergana Region // Preprints. — 2026. — Table 1: Changes in Precipitation and Air Temperature in the Fergana Region, 2001–2024.
  11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-iyundagi PQ-233-son qarori. Iqlim o‘zgarishiga nisbatan barqaror agroekotizimni yaratish hamda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtiruvchilarning iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq xavflarga moslashuvchanligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
  12. Farg‘ona tabiiy geografik okrugi // Geografiya.uz. — Elektron resurs. — URL: https://geografiya.uz/
  13. Climate Change Knowledge Portal. Average Mean Monthly Temperature Surface Air Temperature by Region: Fergana, Uzbekistan, 2012–2024 // World Bank Climate Change Knowledge Portal. — Elektron statistik ma’lumotlar bazasi. — URL: https://climateknowledgeportal.worldbank.org/
  14. Climate Change Knowledge Portal. Average Mean Monthly Precipitation by Region: Fergana, Uzbekistan, 2000–2024 // World Bank Climate Change Knowledge Portal. — Elektron statistik ma’lumotlar bazasi. — URL: https://climateknowledgeportal.worldbank.org/
  15. NASA POWER. Monthly and Annual API Documentation: Meteorological Time Series Data // NASA Langley Research Center, POWER Project. — Elektron meteorologik ma’lumotlar bazasi. — URL: https://power.larc.nasa.gov/