QIZIL DOʻLANA (CRATAEGUS SANGUINEA) — OʻSIMLIKNING KIMYOVIY TARKIBI, SHIFOBAXSH XUSUSIYATLARI VA QOʻLLANILISHI

Dastamov S. F. & Hamidova O. Y.


Annotatsiya

Qizil doʻlana (Crataegus sanguinea) Rosaceae oilasiga mansub buta yoki kichik daraxt boʻlib, Oʻzbekistonning togʻli va togʻ oldi hududlarida keng tarqalgan. Ushbu maqolada oʻsimlikning botanika tavsifi, batafsil kimyoviy tarkibi, farmakologik xususiyatlari, xalq tabobati va ilmiy tibbiyotdagi oʻrni, klinik tadqiqotlar natijalari, qoʻllash usullari, dozalar va qarshi koʻrsatkichlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Qizil doʻlana flavonoidlar, organik kislotalar, vitaminlar va boshqa biologik faol moddalarga boy boʻlib, yurak-qon tomir kasalliklarini oldini olish va davolashda yuqori samaradorlikka ega.


Adabiyotlar

  1. Ibn Sino (Abu Ali al-Husayn ibn Abdulloh). Tibb qonunlari (Al-Qonun fi at-tibb). – Toshkent: Fan va texnologiya, 2008. – 5-jild.
  2. Abdullaeva M. A., Karimova Z. Sh. O‘zbekiston dorivor o‘simliklari (farmakognostik tadqiqot). – Toshkent: Fan, 2018. – 312 b.
  3. Zaynutdinov U. N., Xaydarov M. X. O‘rta Osiyo florasining dorivor o‘simliklari. – Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2020. – 428 b.
  4. Ковалева Н. Г. Лекарственные растения Средней Азии. – М.: Медицина, 2015. – 368 с.
  5. Gubanov I. A., Kiseleva K. V., Novikov V. S., Tikhomirov V. N. Иллюстрированный определитель растений Средней России. Т. 2. – М.: КМК, 2003. – С. 367.
  6. Burmistrov A. N., Nikitina V. A. Медоносные растения и их пыльца. – М.: Росагропромиздат, 1990. – 192 с.
  7. Махмудова З. А., Султанов А. С. Химический состав и фармакологические свойства Crataegus sanguinea // Химия растительного сырья. – 2019. – № 3. – С. 145–152.
  8. Шнайдерман Б. Я., Шафеев М. Ш. Лекарственные растения Узбекистана. – Ташкент: Медицина, 1990.
  9. Weiss R. F., Fintelmann V. Herbal Medicine. – Stuttgart: Thieme, 2000.
  10. Edwards J. E., Brown P. N., Talent N. et al. Safety of hawthorn (Crataegus spp.) products: a systematic review // Food and Chemical Toxicology. – 2012. – Vol. 50. – P. 2719–2725.
  11. Tassell M. C., Kingston R., Gilroy D. et al. Hawthorn (Crataegus spp.) in the treatment of cardiovascular disease // Pharmacognosy Review. – 2010. – Vol. 4. – № 7. – P. 32–41.
  12. Хожиматов О. Х. Доривор ўсимликларнинг биологик фаол моддалари. – Тошкент, 2017.
  13. Чуков П. С. Атлас ареалов и ресурсов лекарственных растений СССР. – М.: Картография, 1983. – 340 с.
  14. Орехов А. Н. Лекарственные растения и их применение в медицине. – М.: Медицина, 2008.
  15. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Dorivor o‘simliklar va fitopreparatlar bo‘yicha davlat farmakopeyasi materiallari. – Toshkent, 2021.