OQOVA SUVLARNI TOZALASH UCHUN DARAXT POYALARIDAN ADSORBENT OLISH

Mukimova D. U.


Annotatsiya

Mazkur maqolada oqova suvlarni tozalashda daraxt poyalari asosida adsorbent olishning ilmiy-nazariy va amaliy asoslari yoritildi. Suv resurslari tanqisligi kuchayayotgan, oqova suvlar tarkibi esa organik moddalar, bo‘yoqlar, neft mahsulotlari, fenollar va og‘ir metall ionlari bilan murakkablashayotgan sharoitda arzon, mahalliy va qayta tiklanuvchi xomashyo asosidagi adsorbentlar ishlab chiqish dolzarb yo‘nalishga aylandi. Maqolada lignosellyulozali biomassa sifatida daraxt poyalarining kimyoviy tarkibi, karbonizatsiya va faollashtirish jarayonlari, g‘ovak tuzilmaning shakllanish mexanizmlari, adsorbsiya samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar, shuningdek O‘zbekiston va xorijiy tajriba qiyosiy tahlil qilindi. Mahalliy tadqiqotlarda, ayniqsa, pavlovniya, chinor va boshqa yog‘och chiqindilarining adsorbent xossalari istiqbolli ekani ko‘rsatildi. Mualliflik pozitsiyasi shundan iboratki, daraxt poyalaridan olingan adsorbentlar mexanik va biologik tozalash bosqichlaridan keyingi yakuniy polishing-bosqich sifatida eng samarali ishlaydi. Bunday yondashuv chiqindini resursga aylantiradi, import o‘rnini bosadi, mahalliy xomashyoga tayangan ekologik texnologiyalarni rivojlantiradi va suv xo‘jaligida barqarorlikni kuchaytiradi.


Adabiyotlar

  1. Turobjonov S.M., Tursunov T., Po‘latov X. Oqova suvlarni tozalash texnologiyasi: darslik. - Toshkent: Musiqa, 2010. - 256 b.
  2. Musayev M.N. Sanoat chiqindilarini tozalash texnologiyasi asoslari: darslik. - Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2011. - 500 b.
  3. Yakubov Q.A., Bo‘riyev E.S. Oqova suvlarni tozalash: darslik. - Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti, 2020.
  4. Jumaeva D., Rakhmatullaeva N., Abdurakhimov A., Babaeva G., Khamrakulova K. Studying and obtaining adsorbents from wood waste // Universum: Chemistry and Biology. - 2023. - № 3(105). - DOI: 10.32743/UniChem.2023.105.3.15101.
  5. Jumaeva D., Toirov O., Numonov B., Raxmatullaeva N., Shamuratova M. Obtaining of highly energy-efficient activated carbons based on wood // E3S Web of Conferences. - 2023. - Vol. 410. - Art. 01018. - DOI: 10.1051/e3sconf/202341001018.
  6. Jumaeva D.J., Toirov O.Z. The obtainment of carbon adsorbents and their compositions for cleaning industrial wastewater // Austrian Journal of Technical and Natural Sciences. - 2016. - № 3-4. - B. 67-70. - DOI: 10.20534/AJT-16-3.4-67-70.
  7. Eshmetov I.D., Boymatov I.M., Hoshimov Sh.M. Benzene vapor adsorption in modified carbon mineral adsorbents // Universum: Chemistry and Biology. - 2020. - № 7(73).
  8. Aliyev A.A., Payg‘amov R.A., Hoshimov Sh.M. va boshq. Study of the adsorption properties of thermally activated Karman clay for the recovery of used motor and compressor oils // International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology. - 2023. - Vol. 10, Issue 10.
  9. Aribjanov S.A.O‘. Adsorbsiya usulida oqova suvlarni filtrlash // Journal of New Century Innovations. - 2024. - Vol. 51, № 1. - B. 38-41.
  10. Khujakulov N.B., Boykhonova M.Y. The use of sorbents based on local raw materials in the water treatment of industrial enterprises // Science and Innovation. - 2023. - Vol. 2, Issue 12.
  11. Abdurakhimov A.X., Boymatov I.M. va boshq. Adsorption of hydrogen sulfide on synthetic and carbon adsorbents based on Paulownia tomentosa // Edelweiss Applied Science and Technology. - 2025. - Vol. 9, № 11. - B. 429-447. - DOI: 10.55214/2576-8484.v9i11.10879.
  12. Yakubov Q.A., Tadjieva D.O., Suyunov J.Sh. Oqova suvlarni tozalash inshootlari bo‘yicha uslubiy materiallar va amaliy tavsiyalar. - Toshkent, 2025.