ULTRA YUQORI MOLEKULYAR POLIETILEN ASOSIDA IZOLYATSION MATERIALLARNI OLISH JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH

Umarova M. N. & Madaminov N. Z.


Annotatsiya

Ushbu maqolada ultra yuqori molekulyar polietilen (UHMWPE) asosida izolyatsion materiallarni olish jarayonlarining optimallashtirilishi, kompozitning xususiyatlari, tarkibi, olish texnologiyasi va mashinasozlik sohasida qo‘llanilishi haqida ma'lumotlar berilgan. UHMWPE va ko‘p devorli uglerod nanotrubkalari (MUNT) asosida kompozitsion materiallar uchun optimal issiq presslash (CGP) rejimi ishlab chiqildi: bosqichli qizdirish 20 °C dan 210 °C gacha (110 minut), maksimal haroratda saqlash, keyin nazoratli sovutish (60 minut, bosim 10 MPa, yakuniy harorat 30–40 °C). Tajriba natijalari ko‘rsatdiki, MUNT miqdori 5 mass. % bo‘lganda kompozit maksimal qattiqlikka erishadi (Shor D bo‘yicha 62 dan 72 ga oshish), 10 mass. % miqdorda zarbiy chidamlilik 25 % ga oshadi, 20 mass. % miqdorda esa massa yeyilishi 4,5 marta kamayadi va ishqalanish koeffitsienti 0,180 dan 0,082 gacha pasayadi.


Adabiyotlar

  1. Сверхвысокомолекулярный полиэтилен высокой плотности / Под ред. И.Н. Андреевой, Е.В. Веселовской, Е.И. Наливайко и др. –Л.: Издательство Химия, 1982. – 80с.
  2. Полимерные композиционные материалы: структура, свойства,технология / М. Л. Кербер, В. М. Виноградов и др.; Под ред. А. А. Берлина. – СПб:ЦОП «Профессия»,2011 - 560с
  3. Панова Л.Г. Наполнители для полимерных композиционных материалов: учеб. пособие / Л.Г.Панова. Саратов: Сарат. гос. техн. ун-т, 2010. – 68 с.
  4. Крыжановский В.К. Технические свойства полимерных материалов. Учеб. -справ. пособие / В. К. Крыжановский, В. В. Бурлов, А. Д. Паниматченко, Ю. В. Крыжановская. – 2-е изд., испр. и доп. – СПб.: Профессия, 2005. – 248 стр.
  5. Радомысельский, И. Д. Конструкционные порошковые материалы / И. Д. Радомысельский, Г. Г. Сердюк, Н. И. Щербань. – Киев: Техніка, 1985. – 152 с. 2.
  6. Kurtz S. M. UHMWPE Biomaterials Handbook. – 3rd ed. – Oxford: Elsevier, 2016. – 866 p. DOI: 10.1016/C2014-0-00772-X.
  7. Stein H. L. Ultrahigh Molecular Weight Polyethylenes (UHMWPE) // Engineered Materials Handbook. – ASM International, 1998. – Vol. 2. – P. 167–171.
  8. Sobieraj M. C., Rimnac C. M. Ultra high molecular weight polyethylene: mechanics, morphology, and clinical behavior // Journal of the Mechanical Behavior of Biomedical Materials. – 2009. – Vol. 2, No. 5. – P. 433–443. DOI: 10.1016/j.jmbbm.2008.12.006.
  9. Bracco P., Bellare A., Bistolfi A., Affatato S. Ultra-high molecular weight polyethylene: Influence of the chemical, physical and mechanical properties on the wear behavior. A review // Materials. – 2017. – Vol. 10, No. 7. – P. 791. DOI: 10.3390/ma10070791.
  10. Patil N. A., Njuguna J., Kandasubramanian B. UHMWPE for biomedical applications: Performance and functionalization // European Polymer Journal. – 2020. – Vol. 125. – Article 109529. DOI: 10.1016/j.eurpolymj.2020.109529.
  11. Maksimkin A. V., Kaloshkin S. D., Tcherdyntsev V. V., et al. Effect of multi-walled carbon nanotubes on the structure and mechanical properties of ultrahigh-molecular-weight polyethylene // Inorganic Materials: Applied Research. – 2012. – Vol. 3, No. 4. – P. 288–295. DOI: 10.1134/S2075113312040107.
  12. Тагер А. А. Физико-химия полимеров: Учебное пособие для вузов. – Москва: Химия, 1968. – 536 с.
  13. Panin S. V., Kornienko L. A., Aleksenko V. O., et al. Wear resistance of composites based on ultra-high molecular weight polyethylene filled with nanofibrous oxide ceramic fillers // Polymer Science, Series A. – 2018. – Vol. 60, No. 6. – P. 933–944. DOI: 10.1134/S0965545X18060125.
  14. Galetz M. C., Bla T., Ruckdaschel H., Sandler J. K. W., Altstadt V., Glatzel U. Carbon nanofibre-reinforced ultrahigh molecular weight polyethylene for tribological applications // Journal of Applied Polymer Science. – 2007. – Vol. 104, No. 6. – P. 4173–4181. DOI: 10.1002/app.26058.
  15. Sui G., Zhong W. H., Ren X., Wang X. Q., Yang X. P. Structure, mechanical properties and friction behavior of UHMWPE/HDPE/carbon nanofibers // Materials Chemistry and Physics. – 2009. – Vol. 115, No. 1. – P. 404–412. DOI: 10.1016/j.matchemphys.2008.12.016.
  16. Senatov F. S., Kuznetsov D. V., Stepashkin A. A., et al. Tribological and mechanical properties of composites based on UHMWPE with carbon nanotubes // Composites Part B: Engineering. – 2014. – Vol. 66. – P. 134–142. DOI: 10.1016/j.compositesb.2014.05.024.
  17. Bauhofer W., Kovacs J. Z. A review and analysis of electrical percolation in carbon nanotube polymer composites // Composites Science and Technology. – 2009. – Vol. 69, No. 10. – P. 1486–1498. DOI: 10.1016/j.compscitech.2008.06.018.
  18. Tai Z., Chen Y., An Y., Yan X., Xue Q. Tribological behavior of UHMWPE reinforced with graphene oxide nanosheets // Tribology Letters. – 2012. – Vol. 46, No. 1. – P. 55–63. DOI: 10.1007/s11249-012-9919-6.
  19. Plumlee K., Schwartz C. J. Improved wear resistance of orthopaedic UHMWPE by reinforcement with zirconium particles // Wear. – 2009. – Vol. 267, No. 5-8. – P. 710–717. DOI: 10.1016/j.wear.2008.11.028.
  20. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 14-oktabrdagi PF-78-son Farmoni "2030-yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tishni jadallashtirish to‘g‘risida". – URL: https://lex.uz/docs/-6240094 (murojaat sanasi: 18.05.2026).