INGLIZ, O‘ZBEK VA RUS TILLARIDA TABIAT HODISALARI NOMLARINING CHOG‘ISHTIRMA TADQIQI
Pardayev A. A.
Annotatsiya
Ushbu maqola ingliz, o‘zbek va rus tillarida tabiat hodisalari nomlarining leksik- semantik, struktural va etimologik xususiyatlarini chog‘ishtirma- qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot doirasida uchta tilning meteorologik, gidrologik va geologik terminologiya sohasidagi leksik birliklar o‘zaro solishtirilib, ularning o‘xshash va farqli tomonlari aniqlangan. Onomasiologik va semasiologik yondashuvlar asosida tabiat hodisalarini ifodalovchi so‘zlarning semantik tarkibi, so‘z yasalish usullari, qarz so‘zlar va kalkalar tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida uchala tilda ham metaforik nominatsiya jarayonlari faol ekanligini, lekin lingvomadaniy omillar sababli turlicha yo‘nalish kashf etishi aniqlangan. Muallif ingliz va rus tillaridagi tabiat hodisalari terminlarining o‘zbek tiliga o‘zlashish jarayonlarini ham ko‘rib chiqib, aralash nominatsiya modellarini tavsiflab berilgan.
Adabiyotlar
- Apresyan, Yu. D. (1995). Leksicheskaya semantika (2-e izd.). Shkola «Yazyki russkoy kul'tury».
- Begmatov, E. (1985). O‘zbek onomastikasining qisqacha terminologik lug‘ati. Fan.
- Crystal, D. (2003). The Cambridge encyclopedia of the English language (2nd ed.). Cambridge University Press.
- Dal', V. I. (2011). Tolkovyy slovar' zhivogo velikorusskogo yazyka (V 4-kh t.). Astrel'.
- Gumbol'dt, V. fon. (1984). Izbrannyye trudy po yazykoznaniyu. Progress.
- Karimov, M. (2018). Ingliz va o‘zbek tillarida meteorologik terminologiyaning chog‘ishtirma tahlili [Filologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasi]. Milliy Universitet.
- Kuznetsov, S. A. (Ed.). (2014). Bol'shoy tolkovyy slovar' russkogo yazyka. Norint.
- Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
- Lyons, J. (1977). Semantics (Vols. 1–2). Cambridge University Press. Nazarova, A. (2020). O‘zbek va rus tillarida tabiat hodisalari metaforalari. Filologiya masalalari, 3, 45–58.
- Ne'matov, H., & Bozorov, O. (1993). Til va nutq. O‘qituvchi. Nazarova A. (2020). O‘zbek va rus tillarida tabiat hodisalari metaforalari. Ilmiy maqola. Filologiya masalalari, №3, 45–58- betlar.
- Novikov, L. A. (1982). Semantika russkogo yazyka. Vysshaya shkola. Nurmonov, A. (2008). O‘zbek tilshunosligining nazariy masalalari. O‘qituvchi.
- Ozhegov, S. I., & Shvedova, N. Yu. (2006). Tolkovyy slovar' russkogo yazyka. Azbukovnik.
- Oxford English Dictionary online. (2023). Oxford University Press. https://www.oed.com
- O‘zbek tilining izohli lug‘ati (Vols. 1–5). (2006–2008). O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
- Potebnya, A. A. (1993). Mysl' i yazyk. SINTO. Rahmatullayev, Sh. (1984). O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. O‘qituvchi. Sapir, E. (1921). Language: An introduction to the study of speech. Harcourt, Brace.
- Shmelev, D. N. (1973). Problemy semanticheskogo analiza leksiki. Nauka. Soliyeva, M. (2023). Some phonetic phenomena of words in English and Uzbek languages. O‘zbek tili atoqli ot birliklarini lingvistik o‘rganish, 1(1), 12–19.
- Trudgill, P. (2000). Sociolinguistics: An introduction to language and society (4th ed.). Penguin Books.
- Ullmann, S. (1962). Semantics: An introduction to the science of meaning. Blackwell.
- Vinogradov, V. V. (1977). Leksikologiya i leksikografiya: Izbrannyye trudy. Nauka.
- Whorf, B. L. (1956). Language, thought, and reality. MIT Press.
- Mahmudov N. (2012). O‘zbek tili leksikologiyasi. Toshkent: Fan nashriyoti. — 340 b