AVTONOM MONITORING TARMOQLARIDA SIMSIZ MA’LUMOT UZATISH PROTOKOLLARINI TAQQOSLASH
Xolmatov O. O. & Xakimov A. F.
Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqolada avtonom monitoring tarmoqlarida qo‘llaniladigan simsiz ma’lumot uzatish protokollarining texnik imkoniyatlari, ishlash samaradorligi hamda amaliy qo‘llanish xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy monitoring tizimlarida keng qo‘llanayotgan ZigBee, Wi-Fi, Bluetooth Low Energy (BLE), LoRaWAN va NB-IoT protokollarining asosiy parametrlariga qiyosiy baho berilgan. Xususan, ma’lumot uzatish tezligi, energiya sarfi, aloqa masofasi, xavfsizlik darajasi, tarmoq sig‘imi va uzluksiz ishlash ko‘rsatkichlari ilmiy asosda o‘rganilgan. Avtonom monitoring tarmoqlarida energiya tejamkorligi va uzoq masofaga uzatish imkoniyati muhim omillardan biri hisoblanishi sababli, maqolada kam quvvat sarflovchi protokollarning ustunliklari alohida yoritilgan. Tadqiqot davomida turli monitoring muhitlari, jumladan ekologik nazorat, aqlli qishloq xo‘jaligi, sanoat avtomatizatsiyasi va xavfsizlik tizimlari uchun eng maqbul simsiz aloqa texnologiyalarini tanlash mezonlari ishlab chiqilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, qisqa masofali va yuqori tezlik talab qilinadigan tizimlarda Wi-Fi va BLE samarali bo‘lsa, uzoq masofali va energiya tejamkor monitoring tizimlari uchun LoRaWAN hamda NB-IoT texnologiyalari yuqori samaradorlikni namoyon etadi. Shuningdek, maqolada avtonom monitoring tarmoqlarining ishonchliligini oshirish va ma’lumotlar uzatishdagi kechikishlarni kamaytirishga qaratilgan tavsiyalar ham keltirilgan. Tadqiqot natijalari simsiz monitoring tizimlarini loyihalash va optimallashtirish jarayonlarida muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
Adabiyotlar
- Wireless Communications Goldsmith, A. (2021). Wireless communications (2nd ed.). Cambridge University Press
- IEEE. (2023). IEEE standard for low-rate wireless networks (IEEE 802.15.4-2023). IEEE Standards Association
- Internet of Things: Principles and Paradigms Buyya, R., & Dastjerdi, A. V. (Eds.). (2016). Internet of things: Principles and paradigms. Elsevier
- Centenaro, M., Vangelista, L., Zanella, A., & Zorzi, M. (2016). Long-range communications in unlicensed bands: The rising stars in the IoT and smart city scenarios. IEEE Wireless Communications, 23(5), 60–67. IEEE Xplore
- Mekki, K., Bajic, E., Chaxel, F., & Meyer, F. (2019). A comparative study of LPWAN technologies for large-scale IoT deployment. ICT Express, 5(1), 1–7. ScienceDirect
- Raza, U., Kulkarni, P., & Sooriyabandara, M. (2017). Low power wide area networks: An overview. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 19(2), 855–873. IEEE Communications Society
- 3GPP. (2022). NB-IoT deployment guide to basic feature set requirements. 3GPP Official Website
- Yousuf, A. M., Rochester, É., & Ghaderi, M. (2018). A low-cost IoT framework for environmental monitoring. Sensors, 18(11), 1–18. MDPI Sensors
- Al-Fuqaha, A., Guizani, M., Mohammadi, M., Aledhari, M., & Ayyash, M. (2015). Internet of Things: A survey on enabling technologies, protocols, and applications. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 17(4), 2347–2376. IEEE Xplore
- Da Xu, L., He, W., & Li, S. (2014). Internet of Things in industries: A survey. IEEE Transactions on Industrial Informatics, 10(4), 2233–2243. IEEE Transactions on Industrial Informatics