YENGIL SANOAT KORXONALARIDA KASBIY KASALLIKLAR VA ISHLAB CHIQARISH JAROHATLARINING TAHLILI
Dehqonov O. M.
Annotatsiya
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi yengil sanoat korxonalarida uchraydigan kasbiy kasalliklar va ishlab chiqarish jarohatlarining asosiy turlari, ularning kelib chiqish sabablari hamda xavfli va zararli omillarning ishchi sog‘lig‘iga ta'siri tahlil qilingan. Tadqiqot statistik tahlil, qiyosiy tahlil va kuzatuv usullari asosida olib borilib, 2020–2024 yillar oralig‘idagi rasmiy hisobotlar va xalqaro mehnat tashkilotining ma'lumotlari qo‘llanildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, ishlab chiqarish jarohatlarining 28 % i mexanik shikastlanishlarga, 22 % i balandlikdan yiqilish holatlariga, 20 % i uskuna va mexanizmlar bilan ishlash xavflariga to‘g‘ri keladi. Kasbiy kasalliklar asosan chang, shovqin, tebranish va kimyoviy moddalarning uzoq muddatli ta'siri natijasida rivojlanadi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Yengil sanoat tarmog‘ining 2023-yildagi rivojlanishi. – Toshkent, 2024. – 86 b.
- International Labour Organization (ILO). Safety and Health at the Heart of the Future of Work: Global Report 2023. – Geneva: ILO, 2023. – 218 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi. 2024-yil yakuniga ko‘ra mehnat muhofazasi holati to‘g‘risida hisobot. – Toshkent, 2025. – 64 b.
- World Health Organization (WHO). The Economic Burden of Occupational Injuries and Illnesses: Global Estimates. – Geneva: WHO, 2022. – 96 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. "Mehnat muhofazasi to‘g‘risida". – 22.09.2016 y. ORQ-410-son. – URL: https://lex.uz/docs/-3007024 (murojaat sanasi: 10.05.2024).
- O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. "Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi to‘g‘risida". – 28.09.2006 y. ORQ-57-son.
- Abdurahmonova A. D., Otabekov F. U. Sanoat korxonalarida ishlab chiqarish jarohatlari sabablarini tahlil qilish // O‘zbekiston ilmiy-amaliy jurnali. – 2022. – № 4. – B. 52–61.
- Shamansurov S. S., Otabekov F. U., Naimova M. Z. Hayot faoliyati xavfsizligi va fuqarolar muhofazasi asoslari: O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Iqtisod-moliya, 2020. – 312 b.
- Reyxov Y. N., Lebedev A. Y., Tugushov K. V., Tkachenko P. N. Favqulodda vaziyatlarda iqtisodiy obyektlarning barqarorligi: Darslik. – Moskva: Akademiya, 2011. – 268 b.
- Yanchii S. V. Statistik metod asosida ishlab chiqarish jarohatlarini tahlil qilish // Young Scientist. – 2017. – № 18. – P. 142–146.
- International Labour Organization (ILO). Occupational Safety and Health in the Textile and Garment Sector: Global Report 2021–2023. – Geneva: ILO, 2023. – 142 p.
- World Health Organization (WHO). Work-Related Diseases and Occupational Risks Report. – Geneva: WHO, 2022. – 84 p.
- European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA). Musculoskeletal disorders in the workplace: facts and figures. – Bilbao: EU-OSHA, 2023. – 56 p.
- ISO 45001:2018. Occupational health and safety management systems – Requirements with guidance for use. – Geneva: International Organization for Standardization, 2018. – 60 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-fevraldagi PQ-159-son Qarori. "Mehnat muhofazasi va sanoat xavfsizligi sohasini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida". – URL: https://lex.uz/docs/-5872612 (murojaat sanasi: 10.05.2024).