HUNARMANDCHILIK NAQSHLARI KOMPOZITSIYALARINI SHAKLLANTIRISHNING GEOMETRIK MODELLARI

Egamnazarova S. X.


Annotatsiya

Mazkur maqolada O‘rta Osiyo milliy hunarmandchilik naqshlarini — ganchkorlik, naqqoshlik va mozaika kompozitsiyalarini — kompyuter yordamida avtomatik yaratishga mo‘ljallangan parametrik shakl grammatikasi (PSG) algoritmi taqdim etiladi. Algoritm uch asosiy ustunda qurilgan: simmetriya guruhlarining kristallografik nazariyasi, tutam tahlilining rasmiy matematik apparati va cheklovlar-maqsadlar boshqaruv tizimi. Eksperimental sinovlar p4m va p6m simmetriya guruhlarida bir xil matematik asos orqali ham an'anaviy, ham yangi original naqshlar generatsiya qilish mumkinligini tasdiqlaydi. Taklif etilayotgan yondashuv raqamli madaniy meros, generativ dizayn va aqlli loyihalash tizimlarida qo‘llanilishga yaroqlidir.


Adabiyotlar

  1. Abas S.J., Salman A. Geometric and group-theoretic methods for computer graphic studies of islamic symmetric patterns // Computer Graphics Forum. — 1992. — Vol. 11. — P. 43–53.
  2. Thalal A., Benatia M., Jali A., Aboufadil Y. et al. Islamic geometric patterns constructed by craftsmen working on wood // Symmetry: Culture and Science. — 2011. — Vol. 22, №1–2. — P. 103–130.
  3. Stiny G., Gips J. Shape grammars and the generative specification of painting and sculpture // IFIP Congress. — 1971. — Vol. 2.
  4. Stiny G. What rule(s) should I use? // Nexus Network Journal. — 2011. — Vol. 13, №1. — P. 15–47.
  5. Schattschneider D. The plane symmetry groups: their recognition and notation // The American Mathematical Monthly. — 1978. — P. 439–450.
  6. Grünbaum B., Shephard G. Interlace patterns in islamic and moorish art // Leonardo. — 1992. — P. 331–339.
  7. Ostromoukhov V. Mathematical tools for computer-generated ornamental patterns // Electronic Publishing, Artistic Imaging, and Digital Typography. — Springer, 1998. — P. 193–223.
  8. Cui J., Tang M.-X. Integrating shape grammars into a generative system for zhuang ethnic embroidery design exploration // Computer Aided Design Journal. — 2013. — Vol. 45, №3. — P. 591–604.
  9. Jowers I., Prats M., Eissa H., Lee J.-H. A study of emergence in the generation of islamic geometric patterns // Proceedings of CAADRIA'10. — Hong Kong, 2010. — P. 39–48.
  10. El Ouaazizi A., Nasri A., Benslimane R. A rotation symmetry group detection technique for the characterization of islamic rosette patterns // Pattern Recognition Letters. — 2015. — Vol. 68, Part 1. — P. 111–117.
  11. Egamnazarova, S. (2025). Digitalization and modern application of Islamic patterns. SHOKH LIBRARY.
  12. Egamnazarova, S., & Siddiqov, I. (2026). TUTASHUVCHI KO ‘PBURCHAKLAR ASOSIDA MILLIY HUNARMANDCHILIK YULDUZSIMON ORNAMENT KOMPOZITSIYALARINING TUZILMAVIY GEOMETRIK MODELLASHTIRISH USULLARI. Потомки Аль-Фаргани, (2), 120-132.
  13. Egamnazarova, S. (2026). SUN’IY INTELLEKT VA GENERATIV ALGORITMLAR ASOSIDA ISLOM GEOMETRIK NAQSHLARINI TAHLIL QILISH VA SINTEZ QILISH. Потомки Аль-Фаргани, (1), 15-20.
  14. Nasri, A., & Benslimane, R. (2017). Parametric shape grammar formalism for Moorish geometric design analysis and generation. ACM Journal on Computing and Cultural Heritage, 10(4), Article 19.
  15. Qizi, E. S. X. (2025). INFOGRAFIKA: TA’LIM JARAYONIDA VIZUAL MA’LUMOTLARNI YETKAZISHNING ZAMONAVIY USULI. Al-Farg‘oniy avlodlari, 1(2), 23-28.