XORAZM VILOYATI SHAROITIDA PLATINASIZ (TO‘G‘ONSIZ) MIKRO GESLARNI LOYIHALASH ME’ZONLARINI ISHLAB CHIQISH

Xamrayev O. O.


Annotatsiya

Ushbu maqolada Xorazm viloyati sharoitida platinasiz (to‘g‘onsiz) mikro gidroelektr stansiyalarni (GES) loyihalashning ilmiy-texnik asoslari va me’zonlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot hududning o‘ziga xos tabiiy-iqlimiy sharoitlari, xususan, Amudaryo havzasiga xos past nishablik, suv oqimining mavsumiy o‘zgaruvchanligi hamda sug‘orish kanallari tarmog‘ining kengligi inobatga olingan holda olib borildi. Ishda kichik suv oqimlaridan samarali foydalanish imkoniyatlari, gidravlik parametrlarni optimallashtirish, energiya ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash masalalari kompleks tarzda tahlil qilindi. Shuningdek, maqolada mikro GESlarni joylashtirish uchun optimal uchastkalarni tanlash mezonlari, oqim tezligi va suv sarfiga asoslangan hisoblash usullari, energiya ishlab chiqarishning prognoz ko‘rsatkichlari hamda texnik-iqtisodiy samaradorlikni baholash yondashuvlari ishlab chiqildi. Taklif etilgan me’zonlar hududning mavjud irrigatsiya tizimlari bilan integratsiyalashgan holda, qo‘shimcha infratuzilma qurilishini minimal darajaga tushirish imkonini beradi. Natijalar Xorazm viloyatida qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish, energiya ta’minoti barqarorligini oshirish va ekologik barqaror rivojlanishga erishishda muhim ahamiyat kasb etadi.


Adabiyotlar

  1. Toirov O.Z., Alimkhodjayev K.T., Alimkhodjayev Sh.K. Renewable energy sources. -Tashkent.: "Science and Technology" publishing house, 2019.
  2. Investitsii v vodno energeticheskiy kompleks sentral'noy azii. Vinokurov E., Axunbaev A., Usmanov N., Sukarev T., Sarsembekov T. (2021) Investitsii v vodnoenergeticheskiy kompleks Sentral'noy Azii. Almati, Moskva: Yevraziyskiy bank razvitiya. https://www.gazeta.uz/oz/2020/05/04/2030-energy-strategy.
  3. Resolution of the President of the Republic of Uzbekistan No. PQ-2972 dated May 18, 2017 "On measures to organize the activities of the Uzbekhydroenergo Joint-Stock Company".
  4. Karabaeva G. Ways to improve the efficiency of the hydropower sector in Uzbekistan - Tashkent, 2017. - 79 pages.
  5. Alibek Qodirov, Ogabek Khamraev, Ulmasbek Qadamboyev, Munisbek Akhmedov, Alibi Bijanov, Elyor Rajabov, “Methodology of teaching the science of solar energy in higher education countries” The legal regime of renewable green energy. AIP Conf.Proc. (November 2025). https://doi.org/10.1063/5.0306160
  6. O.O. Khamrayev, “Selecting the optimal location for the construction of a creative low-power hydroelectric power station by analyzing the channels in the Khorezm region” Involta innovatsion scientific journal. April 2025. https://scienceresearch.uz/index.php/iv/article/view/840/1544
  7. O.O. Khamrayev. “Damless micro hydropower plants and their design” Development of science. May 2025. https://devos.uz/requirements.php
  8. I. Davletov, N. Khakimov, A. Qodirov, M. Akhmedov, J. Sadullayev, and O. Khamraev, “Soft start of induction electric motors using rezistor and denistor devices,” E3S Web Conf., vol. 461, p. 01066, Dec. 2023. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202346101066
  9. I. Y. Davletov, N. Z. Khakimov, A. K. Qodirov, M. M. Akhmedov, J. O. Sadullayev, and O. O. Khamraev, “Increasing the Efficiency of Asynchronous Motors by Improving the Quality of the Electric Current,” in 2023 IEEE XVI International Scientific and Technical Conference Actual Problems of Electronic Instrument Engineering (APEIE), Nov. 2023, pp. 1820–1824. https://doi.org/10.1109/APEIE59731.2023.10347842