ICHKI YONUV DVIGATELLARINING EKOLOGIK SAMARADORLIGINI TAHLILIY BAHOLASH
Eshdavlatov. E. U. & Jo‘raqobilov M. T.
Annotatsiya
Ushbu maqolada ichki yonuv dvigatellarining ekologik samaradorligi tahliliy jihatdan baholangan hamda transport vositalaridan atmosferaga chiqariladigan zararli emissiyalarning atrof-muhit va inson salomatligiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot davomida dvigatel chiqindi gazlari tarkibidagi karbon monoksid (CO), azot oksidlari (NOx), uglevodorodlar (HC), karbonat angidrid (CO₂) va qattiq zarrachalar (PM) ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Shuningdek, Common Rail, EGR, DPF va SCR kabi zamonaviy ekologik texnologiyalarning zararli emissiyalarni kamaytirishdagi samaradorligi baholandi. Tadqiqot natijalari muqobil yoqilg‘ilar, jumladan CNG va vodorod yoqilg‘ilaridan foydalanish ekologik ko‘rsatkichlarni yaxshilashda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar ichki yonuv dvigatellarining ekologik xavfsizligini oshirish, energiya samaradorligini yaxshilash hamda atmosfera havosining ifloslanishini kamaytirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Adabiyotlar
- Heywood, J. B. (2018). Internal combustion engine fundamentals. New York: McGraw-Hill Education.
- Stone, R. (2012). Introduction to internal combustion engines. London: Palgrave Macmillan.
- Pulkrabek, W. W. (2014). Engineering fundamentals of the internal combustion engine. Boston: Pearson Education.
- Liu, H., Yu, S., Wang, T., Li, J., & Wang, Y. (2024). A systematic review on sustainability assessment of internal combustion engines. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 194, 114245.
- Ferguson, C. R., & Kirkpatrick, A. T. (2015). Internal combustion engines: Applied thermosciences. New York: Wiley.
- Rakopoulos, C. D., & Giakoumis, E. G. (2009). Diesel engine transient operation: Principles of operation and simulation analysis. London: Springer.
- Bosch, R. (2018). Diesel-engine management: Systems and components. Stuttgart: Robert Bosch GmbH.
- Zhao, H. (2019). Advanced direct injection combustion engine technologies and development. Cambridge: Woodhead Publishing.
- Reitz, R. D., & Duraisamy, G. (2015). Review of high efficiency and clean reactivity controlled compression ignition (RCCI) combustion in internal combustion engines. Progress in Energy and Combustion Science, 46, 12–71.
- International Energy Agency. (2023). Global EV outlook 2023. Paris: IEA Publications.
- European Environment Agency. (2022). Air quality in Europe 2022 report. Copenhagen: EEA.
- Turns, S. R. (2013). An introduction to combustion: Concepts and applications. New York: McGraw-Hill.
- Eastwood, P. (2020). Particulate emissions from vehicles. London: Wiley.
- Karimov, Q. G., & Ergashev, A. A. (2021). Avtomobil dvigatellarining ekologik ko‘rsatkichlarini baholash usullari. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim vazirligi.
- Abdukarimov, B. A., & Tursunov, X. M. (2022). Transport vositalarida zararli emissiyalarni kamaytirish texnologiyalari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.