SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA SHAXSIYLASHTIRILGAN TA’LIMNI TASHKIL ETISHNING LOYIHAVIY MODELI VA UNING ILMIY-METODIK TA’MINOTI
Fattoyeva N. A.
Annotatsiya
Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari asosida shaxsiylashtirilgan ta’lim tizimlarini loyihalar yordamida rivojlantirishning ilmiy-metodik asoslari tahlil etiladi. Tadqiqot zamonaviy oliy ta’lim muassasalarida raqamli transformatsiyaning jadal sur’atda kengayayotganligi hamda pedagogik metodologiyaning ushbu o‘zgarishlarga muvofiqlashtirish borasidagi nazariy-metodologik bazaning etarlicha ishlanmaganligi muammosini ko‘taradi. Maqolada adaptiv o‘qitish tizimlari, intellektual ta’lim platformalari , katta til modellari va generativ AI vositalarining ta’lim jarayoniga integratsiyasi pedagogik samaradorlik nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi. Aralash metodologiya - tizimli adabiyot sharhi, yarim tuzilgan intervyu va kvazieksperimental dizayn - asosida olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, loyiha asosida rivojlantirish yondashuvi AI ta’lim tizimlarini institutlashtirish samaradorligini 43 foizga oshiradi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida raqamli pedagogikani joriy etishga doir amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi.
Adabiyotlar
- Bloom, B.S. (1984). The 2 sigma problem: The search for methods of group instruction as effective as one-to-one tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4–16.
- UNESCO. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education - A Tool on Whose Terms? UNESCO Publishing, Paris. https://doi.org/10.54676/UZQV8501
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079-sonli Farmoni. "Raqamli O‘zbekiston - 2030" strategiyasini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Toshkent, 2020.
- Tomlinson, C.A. (2001). How to Differentiate Instruction in Mixed-Ability Classrooms (2nd ed.). ASCD, Alexandria, VA.
- VanLehn, K. (2011). The relative effectiveness of human tutoring, intelligent tutoring systems, and other tutoring systems. Educational Psychologist, 46(4), 197–221. https://doi.org/10.1080/00461520.2011.611369
- Aleven, V., McLaughlin, E.A., Glenn, R.A., & Koedinger, K.R. (2017). Instruction based on adaptive learning technologies. In Handbook of Research on Learning and Instruction (2nd ed., pp. 522–560). Routledge.
- Bulkley, K., Berends, M., & Nomi, T. (2022). Adaptive learning platforms and student retention in postsecondary education. Journal of Educational Technology Research and Development, 70(3), 711–738.
- Kasneci, E. et al. (2023). generative AI chatbots for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274.
- Firat, M. (2023). How Chat GPT can transform autodidactic experiences and open education. Turkish Online Journal of Distance Education, 24(2), 76–86.
- Larmer, J., & Mergendoller, J.R. (2015). Gold standard PBL: Essential project design elements. PBLWorks.
- Chen, X. et al. (2023). Artificial intelligence in education: A systematic literature review from 2010 to 2020. Interactive Learning Environments, 31(1), 7–22.
- Mirzayev, B.T. (2022). O‘zbekiston maktablarida elektron ta’lim vositalaridan foydalanish holati. Pedagogika va psixologiya, №3, 45–52.
- Abdullayev, F.R., & Xoliqov, D.S. (2023). Oliy ta’lim muassasalarida LMS platformalaridan foydalanish samaradorligini oshirish yo‘llari. Ilm-fan va innovatsiyalar, №2(14), 118–126.
- Vygotsky, L.S. (1978). Mind in Society: Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
- Anderson, L.W., & Krathwohl, D.R. (Eds.). (2001). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing. Longman, New York.
- Kirkpatrick, D.L., & Kirkpatrick, J.D. (2006). Evaluating Training Programs: The Four Levels (3rd ed.). Berrett-Koehler.
- Vallerand, R.J. et al. (1992). The Academic Motivation Scale. Educational and Psychological Measurement, 52(4), 1003–1017.
- Deci, E.L., & Ryan, R.M. (1985). Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. Plenum Press.
- Villarroel, V. et al. (2022). Authentic assessment: Creating a blueprint for course design. Assessment and Evaluation in Higher Education, 43(5), 840–854.
- Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2023). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Center for Curriculum Redesign