SUG‘ORISH NASOS STANSIYALARINI BOSHQARISHDA SUN'IY INTELLEKT VA SCADA INTEGRATSIYASIGA ASOSLANGAN INTELLEKTUAL TIZIM
Abdullabekov I. . & G‘aniyev E. .
Annotatsiya
Maqolada sug‘orish nasos stansiyalarining energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan, sun'iy intellekt (LSTM, ANFIS va MPC algoritmlari) va SCADA tizimining integratsiyalashgan intellektual boshqarish modeli taklif etilgan. Affinity qonunlari va parallel nasos gidravlikasiga asoslangan matematik model yaratildi. Ishlab chiqilgan dasturiy simulyatorda klassik PID-boshqaruv va taklif etilgan AI-asosli yondashuv 24 soatlik sug‘orish tsiklida qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari AI-boshqaruv klassik PID ga nisbatan 12–18 foiz energiya tejash, bosim barqarorligini sezilarli yaxshilash va nasos nosozliklariga avtomatik moslashish imkonini berishini ko‘rsatdi. Iqtisodiy hisob-kitob asosida tizimning o‘zini oqlash muddati 3,5–7 yil oralig‘ida belgilandi.
Adabiyotlar
- Studziński J., Ziółkowski A. Modelling and optimisation of water supply systems // Journal of Hydroinformatics. — 2019. — Vol. 21(3). — P. 510–525.
- Bhattacharya B., Lobbrecht A.H., Solomatine D.P. Neural networks and reinforcement learning in control of water systems // Journal of Water Resources Planning and Management. — 2003. — Vol. 129(6). — P. 458–465.
- Zhang K., Wang Q., Wang L., Zhang H., Zhang L., Zhang Y. Short-term water demand forecasting using LSTM neural networks // Water. — 2021. — Vol. 13(5). — Art. 670.
- Yang R., Liu Y., Singh V.P. Carbon-aware machine learning for water infrastructure management // Environmental Research Letters. — 2023. — Vol. 18(4). — Art. 044016.
- Khushnud Sapaev, Shukhrat Umarov and Islombek Abdullabekov, E3S Web of Conf. 216, 01150 (2020).
- Shukhrat Umarov; Khushnud Sapaev; Islombek Abdullabekov; Nargiza Khamudkhanova; Maxamanazar Nazarov AIP Conf. Proc. 2402, 060016 (2021)
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-noyabrdagi PF-6118-son Farmoni "2020—2030 yillarda O‘zbekiston Respublikasining "yashil" iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida".
- Hochreiter S., Schmidhuber J. Long Short-Term Memory // Neural Computation. — 1997. — Vol. 9(8). — P. 1735–1780.
- Jang J.-S.R. ANFIS: Adaptive-network-based fuzzy inference system // IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics. — 1993. — Vol. 23(3). — P. 665–685.
- Camacho E.F., Bordons C. Model Predictive Control. — 2nd ed. — London: Springer, 2007. — 405 p.
- OPC Foundation. OPC Unified Architecture Specification, Part 1: Overview and Concepts. Release 1.05. — 2021.