SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TEMIRBETON KONSTRUKSIYALARDA YORIQLARNI ANIQLASH VA MONITORING QILISH

Yulborsov F. X. & Asronboyeva M. M.


Annotatsiya

Ushbu maqolada temirbeton konstruksiyalarning ekspluatatsiya davridagi xavfsizligi va mustahkamligini ta’minlashda zamonaviy sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini qo‘llash masalalari tadqiq etilgan. An’anaviy vizual tekshirish usullarining subyektivligi va ko‘p vaqt talab qilishi kabi kamchiliklarini bartaraf etish maqsadida, kompyuter ko‘rishi (Computer Vision) va chuqur o‘rganish (Deep Learning) algoritmlariga, xususan, konvolyutsion neyron tarmoqlariga (CNN) asoslangan yoriqlarni avtomatik aniqlash modeli taklif etilgan. Tadqiqot davomida uchuvchisiz uchish apparatlari (dronlar) va yuqori aniqlikdagi kameralar yordamida olingan tasvirlarga raqamli ishlov berilib, yoriqlarning geometrik parametrlari (kengligi, uzunligi va chuqurligi) yuqori aniqlikda baholandi. Ishlab chiqilgan yondashuv bino va inshootlarning texnik holatini real vaqt rejimida monitoring qilish va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nosozliklarning oldini olish imkonini beradi. Eksperimental natijalar taklif etilgan SI modelining yoriqlarni aniqlashda 95% dan yuqori aniqlik ko‘rsatganini va monitoring jarayonini sezilarli darajada tezlashtirganini ko‘rsatdi.


Adabiyotlar

  1. Beton va temirbeton konstruksiyalar (KMK 2.03.01-96) — O‘zbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi.
  2. Temirbeton konstruksiyalari — Askarov B.A.
  3. Yuqori mustahkamlikdagi betonlarning fizik-mexanik xususiyatlarini tadqiq etish — Karimov R.H., Tojiyev S.S.
  4. Mahalliy xomashyolar asosida betonning chidamliligini oshirish texnologiyalari — Akramov A.A.
  5. High-Performance Concrete (Yuqori samaradorlikdagi beton) — Aitcin P.C. Properties of Concrete (Betonning xossalari) — Neville A.M.
  6. Konstruksiyalarni loyihalashda zamonaviy dasturiy majmualardan foydalanish — Zokirov J.J., Mirzayev B.M.
  7. Properties, and Materials (Beton: Mikrostruktura, xossalar va materiallar) — Mehta P.K., Monteiro P.J.M.
  8. Binolarning seysmik mustahkamligi va zilzila xavfsizligi masalalari — Rashidov T.R.
  9. Temirbeton konstruksiyalarni hisoblashning zamonaviy usullari — To‘ychiyev N.J.