AQLLI RAQAMLI PLATFORMALARNING ME’MORIY XUSUSIYATLARI VA ULARNING O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TA’LIM TIZIMIDAGI ROLI
Abdullayev A. Q. & Mirzakarimova O. B.
Annotatsiya
Ushbu maqolada raqamli transformatsiya sharoitida “Aqlli ta’lim platformalari” (Smart Education Platforms - SEP) me’moriy tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning O‘zbekiston ta’lim tizimidagi strategik roli tahlil qilinadi. Maqolada platformalarning besh qatlamli tuzulishi ko‘rib chiqiladi: arxitekturasi, mikroxizmatlar (microservices) va sun’iy intellekt (SI) integratsiyasi. Maqolada O‘zbekiston ning “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi, 2026-yil 21-yanvardagi O‘RQ-1115-sonli qonun va HEMIS tizimining texnik imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Empirik natijalar aqlli platformalar akademik o‘zlashtirishni 15–35% ga oshirishini, biroq kiberjinoyatchilikning 68 barobar o‘sishi sharoitida ma’lumotlar xavfsizligi masalasi dolzarb ekanligi muhokama qilinadi. Keltirilgan ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki O‘zbekiston uchun milliy til modellarini (NLP) rivojlantirish va kiber-savodxonlikni oshirish kerak degan xulosaga kelinadi.
Adabiyotlar
- UNESCO. AI and Education: Guidance for Policy Makers. — Paris: UNESCO Publishing, 2024. — 52 b.
- Oxford Insights. Government AI Readiness Index 2025. — Oxford: Oxford Insights Ltd, 2025. — 84 b.
- O‘zbekiston Respublikasining 2026-yil 21-yanvardagi "Sun’iy intellektdan mas'uliyatli foydalanish to‘g‘risida"gi O‘RQ-1115-sonli Qonuni. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, 2026.
- O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. "Besh million sun’iy intellekt yetakchilari" milliy loyihasi. — Toshkent, 2026.
- IEEE Xplore Digital Library. Smart Education Platform Research Collection 2023–2026. — New York: IEEE, 2026.
- Newman S. Building Microservices: Designing Fine-Grained Systems. 2nd ed. — Sebastopol: O‘Reilly Media, 2021. — 616 b.
- HEMIS tizimi texnik hujjatlari. Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. — Toshkent, 2025.
- UNICEF Uzbekistan. Eduten Piloting Implementation Report. — Tashkent: UNICEF, 2025. — 38 b.
- O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. Kiberjinoyatchilik statistikasi bo‘yicha yillik hisobot. — Toshkent: IIV matbuot markazi, 2024.
- O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi. Respublika bo‘yicha internet tarmoqlari holati to‘g‘risida ma'lumotnoma. — Toshkent: ATKTV, 2025.
- Mirzayev A., Yusupov R. O‘zbek tilini qayta ishlashda neyron tarmoqlar: muammolar va yechimlar // O‘zbekiston informatika va axborot texnologiyalari jurnali. — Toshkent, 2024. — №3. — B. 45–52.