EKOLOGIK TOZA METALLURGIYA: BARQAROR AMALIYOTLAR, YASHIL TEXNOLOGIYALAR VA MATERIAL INNOVATSIYALARI

Voxidova D. A.


Annotatsiya

Mazkur maqolada barqaror metallurgiya amaliyotlarining keng qamrovli sharhi, jumladan past-uglerodli eritish, qayta ishlash, vodorodga asoslangan tiklash hamda energiya samaradorligi yuqori bo‘lgan qotishmalarni ishlab chiqarish tahlil qilingan. Kukunli metallurgiya, additiv ishlab chiqarish va eritmasiz ekstraktsiya kabi ilg‘or yashil texnologiyalar baholangan. Atrof-muhit barqarorligini ta'minlash maqsadida hayot tsikli baholash (LCA), kompyuterli modellashtirish va jarayonlarni optimallashtirish integratsiyasi muhokama qilingan. Tadqiqotda yangi ekologik toza qotishmalar, sanoat miqyosida joriy etish hamda yashil metallurgiyani rag‘batlantiruvchi me'yoriy bazalar yoritilgan. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, vodorodli tiklash usuli CO₂ chiqindisini 70–90 % ga kamaytirish, metallolomdan qayta foydalanish esa energiya iste'molini 50–60 % ga kamaytirish imkonini beradi.


Adabiyotlar

  1. Dornfeld D., et al. Green Manufacturing: Fundamentals and Applications. – Berlin: Springer, 2015. – 296 p.
  2. Fruehan R. J. The Making, Shaping and Treating of Steel. – 11th ed. – Pittsburgh: AISE Steel Foundation, 2011. – 2158 p.
  3. Allwood J. M., Cullen J. M., Carruth M. A., et al. Sustainable materials: With both eyes open. – Cambridge: UIT Cambridge, 2012. – 384 p. DOI: 10.1111/jiec.12012.
  4. Wang Y., Li H. Hydrogen-based steelmaking: Opportunities and challenges // Journal of Cleaner Production. – 2020. – Vol. 257. – Article 120539. DOI: 10.1016/j.jclepro.2020.120539.
  5. Allwood J. M., et al. Sustainable materials: With both sides of the story // Journal of Industrial Ecology. – 2013. – Vol. 17, No. 2. – P. 214–225. DOI: 10.1111/jiec.12012.
  6. Vogl V., Åhman M., Nilsson L. J. Assessment of hydrogen direct reduction for fossil-free steelmaking // Journal of Cleaner Production. – 2018. – Vol. 203. – P. 736–745. DOI: 10.1016/j.jclepro.2018.08.279.
  7. Li X., et al. Powder metallurgy for sustainable materials: A review // Materials Today Communications. – 2019. – Vol. 21. – Article 100655. DOI: 10.1016/j.mtcomm.2019.100655.
  8. International Energy Agency (IEA). Iron and Steel Technology Roadmap: Towards more sustainable steelmaking. – Paris: IEA, 2020. – 152 p.
  9. Binnemans K., et al. Recycling of rare earths: A critical review // Journal of Cleaner Production. – 2013. – Vol. 51. – P. 1–22. DOI: 10.1016/j.jclepro.2012.12.037.
  10. Mousa E., Wang C., Riesbeck J., Larsson M. Biomass applications in iron and steel industry: An overview of challenges and opportunities // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2016. – Vol. 65. – P. 1247–1266. DOI: 10.1016/j.rser.2016.07.061.
  11. Sprecher B., et al. Life cycle inventory of the production of rare earths // Environmental Science & Technology. – 2014. – Vol. 48, No. 7. – P. 3951–3958. DOI: 10.1021/es404596q.
  12. European Commission. Critical Raw Materials Resilience: Charting a Path towards Greater Security and Sustainability. – Brussels: EC, 2020. – 24 p.
  13. Decree of the President of the Republic of Uzbekistan No. PF-78 of October 14, 2022, "On accelerating the transition to a green economy until 2030". – URL: https://lex.uz/docs/-6240094 (accessed: 11.05.2024).