O‘ZBEK TILIDA SAVOL GENERATSIYASI UCHUN MORFOLOGIK-SINTAKTIK-SEMANTIK TAHLILGA ASOSLANGAN LINGVISTIK MODEL

Nasriddinova I. S.


Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek tilida avtomatik savol generatsiyasini amalga oshirish uchun morfologik, sintaktik va semantik tahlilga asoslangan ko‘p bosqichli lingvistik model taklif etiladi. Tadqiqotda savol hosil qilish jarayoni oddiy darakgapni so‘roq gapga aylantirish bilan cheklanmay, balki matnning grammatik tuzilishi, gap bo‘laklari o‘rtasidagi sintaktik munosabatlar hamda axborot markazini aniqlash jarayoni sifatida talqin qilinadi. O‘zbek tilining agglutinativ xususiyati, so‘z shakllarining qo‘shimchalar orqali kengayishi, kelishik va egalik kategoriyalarining savol shakliga ta’siri alohida e’tiborga olinadi. Taklif etilgan model matn segmentatsiyasi, morfologik tahlil, sintaktik strukturalash, semantik bog‘lanishlarni aniqlash, axborot markazini tanlash va mos so‘roq konstruksiyasini shakllantirish bosqichlaridan iborat. Maqolada modelning nazariy asoslari, ishlash mexanizmi va o‘zbek tili uchun amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari lingvistik qoidalarga asoslangan savol generatsiyasi o‘zbek tilida grammatik to‘g‘ri, mazmunan mos va izohlanadigan savollarni shakllantirishda muhim ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.


Adabiyotlar

  1. Heilman M., Smith N. A. Automatic Factual Question Generation from Text. 2011.
  2. Kurdi G., Leo J., Parsia B., Sattler U., Al-Emari S. A Systematic Review of Automatic Question Generation for Educational Purposes. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 2020.
  3. Du X., Shao J., Cardie C. Learning to Ask: Neural Question Generation for Reading Comprehension. Proceedings of ACL, 2017.
  4. Brown T. B. et al. Language Models are Few-Shot Learners. Advances in Neural Information Processing Systems, 2020.
  5. Flor M., Riordan B. Semantic Role-Based Question Generation. 2018.
  6. Das B., Majumder M., Phadikar S., Sekh A. A. Automatic Question Generation and Answer Assessment: A Survey. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 2021.