ANALYZING THE CONCEPT AND COMPONENTS OF CYBER HYGIENE IN THE CONTEXT OF EDUCATIONAL INSTITUTIONS: USER BEHAVIOR, SECURITY AWARENESS, AND BEST PRACTICES IN UZBEKISTAN.

Omonov O. M.


Annotatsiya

Ta'lim muhitining tezkor raqamlashtirilishi, kibergigienaning institutsional axborot xavfsizligining asosiy komponenti sifatidagi ahamiyatini oshirdi. Ushbu tadqiqot O‘zbekistondagi ta'lim muassasalaridagi kibergigienani o‘rganib, foydalanuvchilarning xatti-harakatlari, xavfsizlik haqida bilim-ko‘nikmalari hamda eng yaxshi amaliyotlarga e'tibor qaratdi. Aralash usullardan foydalangan holda, tadqiqot o‘rta va oliy ta'lim muassasalaridagi 487 respondent orasida kiberxavfsizlik amaliyotlarini baholadi. SPSS yordamida statistik tahlil parollarni boshqarishda sezilarli kamchiliklarni aniqladi, atigi 34,2% kuchli parollardan foydalangan va respondentlarning 62,8% orasida fishing haqida bilimlari cheklanganligi aniqlandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, asosiy kiberxavfsizlik bilimlari mavjud bo‘lsa-da, amaliy qo‘llanilishi yetarli emas. Ushbu tadqiqot ta'lim muassasalarida kibergigiena madaniyatini oshirish bo‘yicha empirik dalillar va kontekstga xos tavsiyalar berish orqali ta’lim tizimlarida kiberxavfsizlik ta'limiga hissa qo‘shadi.


Adabiyotlar

  1. Cyber Hygiene ENISA. (2024). Cyber Hygiene Practices for Educational Institutions. European Union Agency for Cybersecurity.
  2. Cybersecurity Awareness Zwilling, M., Klien, G., Lesjak, D., Wiechetek, Ł., Cetin, F., & Basim, H. N. (2023). Cyber security awareness, knowledge, and behavior in educational environments. Journal of Computer Information Systems, 63(2), 210–224.
  3. Behavioral Cybersecurity Wash, R., & Cooper, M. M. (2023). Understanding user behavior and cyber hygiene practices in digital environments. Computers & Security, 128, 103157.
  4. Educational Cybersecurity Cisco. (2024). Cybersecurity Readiness Index 2024: Education Sector Report. Cisco Security Publications.
  5. Security Awareness Training Bada, M., & Nurse, J. R. C. (2024). Developing cybersecurity awareness programs in higher education institutions. Education and Information Technologies, 29(4), 4551–4573.
  6. Artificial Intelligence in Cybersecurity Garcia, R., Falkner, K., & Vitale, J. (2023). AI in educational assessment: Opportunities and challenges. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4, 100123.
  7. Responsible AI Milano, S., McGrane, J. A., & Leonelli, M. (2023). AI and responsible innovation in education. AI & Society, 38(2), 913–925.
  8. Academic Integrity Liang, W., Yuksekgonul, M., Mao, Y., Wu, E., & Zou, J. (2023). GPT detectors are biased against non-native English writers. Patterns, 4(7), 100779.
  9. Cybersecurity Policies Ministry of Digital Technologies of the Republic of Uzbekistan. (2025). Cybersecurity Strategy for Digital Educational Infrastructure 2025–2030.
  10. Educational Information Security Kaspersky. (2024). Cybersecurity in Education: Threat Landscape and Security Awareness Report 2024.
  11. Phishing Awareness Hadlington, L., & Murphy, J. (2024). User behavior, phishing susceptibility, and cyber hygiene awareness in academic institutions. Computers & Security, 132, 103412.